·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR
◆ HAFTALIK ANALİZ #20☀ Yenilenebilir🌐 Küresel

2025'te %23, 2035 için önerilen %35: COP31 öncesinde IEA elektrifikasyon ölçümleri, IRENA'nın üçe katlama ve verimlilik takibi, iki rapordaki şebeke yatırımı değerleri

UzEnergyNews · Haftalık Analiz · ·18 dk okuma·English version →

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2000'de %17, 2025'te %23 olarak ölçmektedir. IEA, 2035 için bu payı yürürlükteki politika ayarlarına dayanan senaryolarda yaklaşık %30, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında %35 olarak vermektedir (IEA, Electrification – Special Report, 22.09.2026). Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Başkanlığı, 2035'e kadar %35'lik payı küresel hedef olarak önermektedir. Konferans 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da toplanacaktır. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), yıllık izleme raporunun üçüncü sayısını COP31 Başkanlığı ve Global Renewables Alliance ile birlikte 21.09.2026'da yayımlamıştır. Rapor, 2025 sonunda 5,15 teravat (TW) yenilenebilir kurulu güç ve aynı yıl içinde 693 gigavat (GW) ilave kaydetmektedir. 2030 ölçüt değeri 11,2 TW'tır; IRENA, bu değere ulaşmak için 2026-2030 döneminde gereken ilaveyi yılda yaklaşık 1,2 TW olarak hesaplamaktadır. Enerji yoğunluğu 2025'te %1,7 iyileşmiştir; IRENA, 2026-2030 dönemi için gereken hızı yılda %5,6 olarak hesaplamaktadır. Bu sayıda iki ölçüm serisi, her hedefin gerektirdiği hız ile kaydedilen hız ve iki rapordaki şebeke yatırımı değerleri kapsam ve fiyat bazıyla birlikte verilmektedir.

Yayın künyesi ve %35 önerisinin statüsü

IEA, Electrification – Special Report başlıklı raporu 22.09.2026'da yayımlamıştır. Rapor 198 sayfadır ve Creative Commons CC BY 4.0 lisansıyla yayımlanmıştır. Rapor, Türkiye ve Avustralya hükûmetlerinin talebiyle hazırlanmıştır. Türkiye, COP31 Başkanlığını, Avustralya ise COP31 Müzakere Başkanlığını üstlenecektir. Rapor, COP31 Başkanlığı ile IEA arasındaki stratejik ortaklık çerçevesinde hazırlanmıştır (IEA, s. 3, 15, 25). Raporun üç önsözü IEA İcra Direktörü, COP31 Dönem Başkanı adayı ve COP31 Müzakere Başkanı tarafından imzalanmıştır. IEA raporuna yapılan sayfa atıfları aşağıda "IEA, s." biçiminde verilmektedir.

IRENA, yıllık izleme serisinin üçüncü sayısı olan Delivering on the UAE Consensus: Tracking progress toward tripling renewable energy capacity and doubling energy efficiency by 2030 başlıklı raporu (ISBN 978-92-9260-750-0) COP31 Başkanlığı ve Global Renewables Alliance (GRA) ile birlikte yayımlamıştır. IRENA, 2024 başında Birleşik Arap Emirlikleri Mutabakatı (UAE Consensus) hedeflerinden ikisinin izlenmesinden sorumlu kuruluş olarak belirlenmiştir (IRENA, s. 2). IRENA, raporun yayımlandığını 21.09.2026'da resmî X hesabından duyurmuştur; IRENA'nın lansman basın bülteni yayını Climate Week NYC dönemine yerleştirmektedir. IRENA raporuna yapılan sayfa atıfları aşağıda "IRENA, s." biçiminde verilmektedir. COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da toplanacaktır (IRENA, s. 3).

IRENA'nın izlediği iki hedef, Birinci Küresel Durum Değerlendirmesi sonuç metninin 28. paragrafından gelmektedir. Metin, 2023'te Dubai'de toplanan 28. Taraflar Konferansında (COP28) 198 Tarafça kabul edilmiştir. Paragraf, Tarafları "(a) Tripling renewable energy capacity globally and doubling the global average annual rate of energy efficiency improvements by 2030" (2030'a kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına, enerji verimliliği iyileşmesinin küresel ortalama yıllık hızının iki katına çıkarılması) hedefine katkıya çağırmaktadır (IRENA, s. 2).

%35'lik elektrifikasyon değeri iki raporda da COP31 Başkanlığının önerisi olarak yer almaktadır:

  • IRENA raporu (s. 9). COP31 Dönem Başkanı adayı, Başkanlığın küresel elektrifikasyon hedefini "to increase the share of electricity in global final energy consumption to 35% by 2035" (2035'e kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını %35'e çıkarmak) biçiminde ilerleteceğini yazmaktadır. Önsöz, "a global invitation for all actors to align behind this target" (tüm aktörlere bu hedefin arkasında birleşmeleri için küresel bir davet) ifadesiyle çağrıda bulunmaktadır.
  • IEA raporu (s. 5). COP31 Dönem Başkanı adayı "35-by-35 target" (2035'e kadar %35 hedefi) ifadesini kullanmakta ve "Antalya will be the moment we commit to it together" (Antalya, bu hedefe birlikte bağlanacağımız an olacaktır) diye yazmaktadır.
  • IRENA raporu (s. 11). Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı, COP31 Müzakere Başkanı sıfatıyla, Avustralya'nın Türkiye ile birlikte "to make COP31 an 'Electrification COP'" (COP31'i bir "Elektrifikasyon COP'u" yapmak) amacıyla çalıştığını yazmaktadır.

IEA raporu %35 düzeyini "goal, currently under international discussion" (uluslararası düzeyde görüşülmekte olan hedef) olarak nitelemektedir (IEA, s. 16). İki rapor da %35 değerini Taraflar Konferansının kabul edilmiş bir kararı olarak kaydetmemektedir.

09.06.2026 itibarıyla 120 üçüncü nesil ulusal katkı beyanı (NDC 3.0) Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine sunulmuştur (NDC Registry verisi, IRENA, s. 55'teki aktarım). Bu beyanlar küresel emisyonların %77'sini kapsamaktadır. Beyanların %67'si sayısal bir yenilenebilir enerji hedefi, %43'ü sayısal bir enerji verimliliği hedefi içermektedir (IRENA, s. 55).

IEA ölçüsü: elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı, 2000-2035

IEA, elektrifikasyon oranını elektriğin toplam nihai enerji tüketimindeki payı olarak tanımlamaktadır (IEA, s. 28-31, 186-187):

  • Kimyasal hammadde gibi enerji dışı kullanımlar paydadan çıkarılmaktadır.
  • Geleneksel biyokütle paydaya dâhildir; IEA, bunun elektrifikasyon oranını düşürdüğünü belirtmektedir (IEA, s. 31).
  • Uluslararası deniz ve hava yakıtları dünya toplamında ulaştırma kalemine dâhildir.

Payda, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amacı göstergesi 7.2.1'in paydasıdır (IEA, s. 187).

Bu ölçüye göre elektrik, küresel nihai enerji tüketiminin 2000'de %17'sini, 2025'te %23'ünü oluşturmaktadır (IEA, s. 16, 31). Rapor metnindeki bu iki yuvarlanmış değere göre 2000-2025 döneminde ortalama artış yılda 0,24 puandır (hesap). IEA Şekil 1.5'ten okunan değerler payı 2000'de yaklaşık %16,7, 2008'de %18,3, 2018'de %20,8, 2020'de %21,9, 2025'te %23,4 olarak göstermektedir (IEA, s. 31). 2000 ve 2025 okumalarına göre ortalama artış yılda yaklaşık 0,27 puandır (hesap).

IEA raporu 2035 için üç değer vermektedir:

  • Yürürlükteki politika ayarlarında yaklaşık %30. Yürürlükteki politika ayarlarına dayanan senaryolarda ("today's policy settings") pay yaklaşık %30 ("around 30%") düzeyine ulaşmaktadır (IEA, s. 20). 48. sayfada aynı değer "slightly less than 30%" (%30'un biraz altında) olarak geçmektedir. Bu, 2025-2035 döneminde yılda yaklaşık 0,7 puana karşılık gelmektedir (hesap).
  • Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında %35 (IEA, s. 15, 46). Bu, 2025-2035 döneminde yılda ortalama 1,2 puan ve 2000-2025 dönemindeki yılda 0,24 puanlık ortalamanın 5 katıdır; iki hız da rapor metnindeki %17, %23 ve %35 yuvarlanmış değerlerinden hesaplanmıştır (hesap). Senaryo, IEA'nın 2050 Net Sıfır Emisyon Senaryosundan türetilmiştir (IEA, s. 16).
  • Maliyet-etkin elektrifikasyonun tamamında %33. Bu değer, 2025 teknoloji maliyetleri, enerji fiyatları ve finansman koşullarında tüketici açısından maliyet-etkin olan elektrifikasyonun tamamı gerçekleştiğinde oluşan paydır. Hesap sistem maliyetlerini içermemektedir (IEA, s. 51).

IEA raporu %33 değerini 15. ve 53. sayfalarda yıl belirtmeden ("today"), 51. sayfada 2035 için ("in 2035") vermektedir. Bu sayıda değer, 51. sayfadaki 2025 koşulları dayanağıyla verilmektedir. IEA, senaryolarının tahmin olmadığını ve tümünün aynı nüfus ve ekonomik büyüme varsayımlarını kullandığını belirtmektedir (IEA, s. 45).

Sektör bazında elektrik, 2025'te binalarda nihai enerji kullanımının yaklaşık %40'ını, sanayide %28'ini, ulaştırmada yaklaşık %2'sini karşılamaktadır (IEA, s. 30, 31, 88). Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında 2035 payları binalarda yaklaşık %56, sanayide yaklaşık %39'dur; bu iki değer, Açıklanan Politikalar Senaryosu (STEPS) ile Yüksek Elektrifikasyon Senaryosunu karşılaştıran IEA Şekil 2.1'den (s. 49) okunmuştur. Ulaştırmada 2035 payı %13'tür (IEA, s. 49).

Küresel elektrik talebi 2025'te 28.500 teravat saati (TWh) aşmıştır (IEA, s. 27). 30.07.2026 tarihli Weekly Insight #13, başlangıç düzeyi olarak 28.600 TWh değerini vermiştir; bu değer IEA'nın 23.07.2026 tarihli Electricity Mid-Year Update raporundan alınmıştır. Yıllık talep artışı 2015-2025 döneminde ortalama 750 TWh'tir. IEA bu artışı Açıklanan Politikalar Senaryosunda yılda yaklaşık 925 TWh, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında yılda yaklaşık 1.400 TWh olarak vermektedir (IEA, s. 51).

IEA ölçüsüyle elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payı, 2000-2025; seri IEA Şekil 1.5'ten okunan değerlerle çizilmiştir: 2000'de yaklaşık %16,7, 2008'de %18,3, 2018'de %20,8, 2020'de %21,9, 2025'te %23,4. Rapor metni uç değerleri %17 ve %23 olarak vermektedir. 2035 için iki IEA işareti, 2025'ten bir yol çizilmeden: yürürlükteki politika ayarlarında ("today's policy settings") yaklaşık %30 ve COP31 Başkanlığının önerdiği düzey olan Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu değeri %35. %33'teki noktalı yatay çizgi, 2025 koşullarında maliyet-etkin elektrifikasyonun tamamının gerçekleşmesini göstermekte ve bir yıla bağlanmamaktadır. Ayrı IRENA çizgisi IRENA Şekil 7'de kaydedilen değerleri göstermektedir: 2022 ve 2023'te %23, 2024'te %24; IRENA bu değerleri IEA World Energy Statistics and Balances verisinden hesaplamakta ve 2025 için değer vermemektedir. İki ayrı IRENA işareti, UAE Consensus hedefi için gereken düzey olan 2030'da yaklaşık %30'u ve IRENA'nın ek hızlanma gerektiğini belirttiği 2035'te %35'i göstermektedir.

IRENA raporunda elektrifikasyon payı ve enerji verimliliği hedefi

IRENA, elektrifikasyonu enerji verimliliği hedefinin bir bileşeni olarak ölçmektedir. IRENA, UAE Consensus hedefine ulaşmak için elektriğin toplam nihai enerji tüketimindeki payının 2023'teki %23'ten 2030'a kadar yaklaşık %30'a yükselmesi gerektiğini belirtmektedir (IRENA, s. 39). 40. sayfa, 2035'e kadar %35'e ulaşmak için ek hızlanma gerektiğini belirtmekte ve bu değer için IRENA'nın Mayıs 2026 tarihli Transitioning away from fossil fuels raporuna atıf yapmaktadır (IRENA, s. 40). IRENA'nın 2023 ve 2030 sektör payları şöyledir (IRENA, s. 39):

  • binalar: %36 ve %53;
  • sanayi: %27 ve %31;
  • ulaştırma: %1 ve %7.

IRENA Şekil 7, toplam elektrifikasyon oranını 2022 ve 2023'te %23, 2024'te %24 olarak, 2025 için "N/A" (değer yok) olarak vermektedir; şeklin 3 numaralı notu son yıl değerlerinin IEA World Energy Statistics and Balances verisinden hesaplandığını belirtmektedir (IRENA, s. 40). 2024 için IEA Şekil 1.5 okuması yaklaşık %23,0'dır (IEA, s. 31). İki rapor da yaklaşık 1 puanlık farkı açıklamamaktadır. IRENA'nın sektör değerleri 2023, IEA'nınkiler 2025 yılına aittir; IRENA 39. sayfada sektör değerleri için kaynak belirtmemektedir. İki sektör değer kümesi farklı baz yıllarına dayandığından bu sayıda ayrı verilmekte, satır satır karşılaştırılmamaktadır.

IRENA, enerji yoğunluğunu toplam birincil enerji arzının gayrisafi yurt içi hasılaya bölümü olarak ölçmektedir; hasıla 2025 satın alma gücü paritesiyle hesaplanmaktadır (IRENA, s. 38). Enerji yoğunluğu 2025'te %1,7 iyileşmiştir (IRENA, s. 16, 38). IRENA Şekil 6, iyileşme oranını 2022 için %2,0, 2023 ve 2024 için ayrı ayrı %1,1 olarak vermektedir (IRENA, s. 38). IRENA, enerji verimliliğini 2022 düzeyine göre ikiye katlama hedefini 2023-2030 döneminde yılda %4 iyileşme olarak ifade etmektedir. 2023-2025 döneminde kaydedilen hızlardan sonra 2026-2030 için gereken ortalama yılda %5,6'dır (IRENA, s. 7, 38); bu, 2025 hızının 3,3 katıdır (hesap). IRENA'nın güncellenmiş Planlanan Enerji Senaryosu 2026-2030 için yılda yaklaşık %3 vermektedir (IRENA, s. 38). IRENA Genel Direktörünün önsözü, UAE Consensus hedeflerinin dünyayı 1,5°C ile uyumlu patikada tutmaya artık yetmeyebileceğini belirtmektedir: "the UAE Consensus goals may no longer be sufficient to keep the world on 1.5°C-compatible pathway" (IRENA, s. 7).

Yenilenebilir kurulu güç: 2025 sonunda 5,15 TW, 2030 için 11,2 TW ölçüt değeri

Yenilenebilir enerji kurulu gücü 2025 sonunda 5,15 teravata (TW), yani 5.155 gigavata (GW) ulaşmıştır; 1 TW 1.000 GW'a eşittir (IRENA, s. 23, 27). 2025'teki ilave 693 GW'tır. Büyüme hızı %15,5'in biraz üzerindedir; 2024'te bu hız %15,1'dir (IRENA, s. 23). Aynı rapordaki GRA önsözü 2025 ilavesini 692 GW olarak vermektedir (IRENA, s. 13); burada ana metindeki 693 GW kullanılmaktadır.

2025 ilavesinin teknolojiye göre dağılımı şöyledir (IRENA, s. 25-26):

  • güneş fotovoltaik: 513 GW, toplamın yaklaşık dörtte üçü;
  • rüzgâr: 158 GW, bunun 150 GW'ı karada;
  • pompalı depolama hariç hidroelektrik: 18,3 GW;
  • biyoenerji, jeotermal, yoğunlaştırılmış güneş enerjisi ve deniz enerjisi birlikte: yaklaşık 4 GW, bunun %72'si biyoenerji.

Değişken yenilenebilir kaynaklar 2025'teki net yenilenebilir ilavenin %96,9'unu oluşturmaktadır (IRENA, s. 25).

2030 ölçüt değeri 11.174 GW'tır ve 11,2 TW'a yuvarlanmaktadır. IRENA bu değeri World Energy Transitions Outlook raporundaki analizden türetmiştir; bu analiz COP28 hedefinin istatistiksel dayanağını oluşturmaktadır. IRENA değeri seri boyunca süreklilik için korumaktadır (IRENA, s. 25).

IRENA, ölçüt değere ulaşmak için 2026-2030 döneminde gereken ilaveyi 6,02 TW olarak hesaplamaktadır. Bu, yılda ortalama yaklaşık 1,2 TW ve %16,7 bileşik yıllık büyüme demektir; 2025 sayısında bu oran %16,6'dır (IRENA, s. 23). Raporun temel bulgular sayfası ve IRENA Şekil 2 yıllık ortalamayı 1.204 GW olarak vermektedir (IRENA, s. 16, 27). Gereken yıllık ortalama, 2025 ilavesinin 1,74 katıdır (hesap).

2025'teki %15,5 büyüme hızı sürdürülürse kurulu güç 2030 sonunda 10,6 TW'a ulaşmakta ve yaklaşık 0,6 TW açık kalmaktadır (IRENA, s. 23). IRENA bu açığı Kuzey Amerika'nın 2025 sonundaki 612 GW yenilenebilir kurulu gücüyle karşılaştırmaktadır (IRENA, s. 24). Seride belirtilen açık şöyledir:

  • 2024 sayısında 1,49 TW (IRENA, s. 13'teki aktarım);
  • 2025 sayısında 0,9 TW (IRENA, s. 23'teki aktarım);
  • 2026 sayısında 0,6 TW (IRENA, s. 23).

Teknoloji bazında 2026-2030 döneminde gereken ortalama yıllık ilave güneş fotovoltaikte 614 GW'tır (IRENA Şekil 2 etiketi, s. 27). Rüzgârda bu değer 449 GW, hidroelektrikte 34 GW'tır (IRENA, s. 26). Ölçüt değere ulaşıldığında değişken yenilenebilir kaynaklar 2030'da toplam kurulu gücün yaklaşık %62'sini (yaklaşık %42 güneş, %20 rüzgâr) oluşturmaktadır; 2025'te bu pay yaklaşık %35'tir (IRENA, s. 23).

Teknolojiye göre yenilenebilir kurulu güç (GW)

Teknoloji2024 sonu2025 sonu2030 ölçüt değeri
Güneş fotovoltaik1.8762.3885.457
Kara rüzgârı1.0501.2003.040
Deniz rüzgârı8391494
Hidroelektrik (pompalı depolama hariç)1.2781.2961.465
Biyoenerji153155343
Yoğunlaştırılmış güneş enerjisi78197
Jeotermal1516105
Deniz enerjisi0,50,572
Toplam4.4625.15511.174

Kaynak: IRENA, Şekil 3, s. 28. Güneş fotovoltaik, hidroelektrik, biyoenerji, jeotermal ve yoğunlaştırılmış güneş enerjisinin 2025 değerleri ile 1.291 GW'lık 2025 rüzgâr toplamı 25-26. sayfalardaki metinde de yer almaktadır. Kaynaktaki yuvarlama nedeniyle satırların toplamı toplam satırıyla tam örtüşmemektedir.

IRENA, Çin'de işletmeye alma işlemlerinin Haziran 2025'te yürürlüğe giren fiyatlama reformu öncesine çekildiğini kaydetmektedir. Yalnız Mayıs 2025'te yaklaşık 93 GW güneş kurulmuştur (IRENA, s. 57). Bu taban karşısında Çin'in güneş ilavesi 2026'nın ilk yarısında yıllık bazda %66, rüzgâr ilavesi yaklaşık %25 düşmüştür (Reuters haberi, IRENA, s. 57'deki aktarım). IRENA Genel Direktörünün önsözü "indications of a potential slowdown in capacity expansion" (kapasite artışında olası bir yavaşlamaya ilişkin işaretler) ifadesini içermektedir (IRENA, s. 7). 01.10.2026 itibarıyla 2026 tam yıl kurulu güç istatistikleri yayımlanmamıştır.

2025'te işletmeye alınan şebeke ölçeğindeki yenilenebilir kapasitenin %90'ı, yeni kurulan en ucuz fosil yakıtlı seçenekten daha düşük maliyetle elektrik üretmiştir. Küresel ağırlıklı ortalama seviyelendirilmiş elektrik maliyeti megavat saat başına kara rüzgârında 33 dolar, güneş fotovoltaikte 44 dolar, deniz rüzgârında 78 dolardır. Çin hariç tutulduğunda güneş fotovoltaik ve kara rüzgârı değerleri megavat saat başına 55 ve 51 dolardır (IRENA, s. 32). Batarya depolama ilavesi 2025'te 112 GW ve 307 gigavat saate (GWh) ulaşmış, güç bazında 2024'e göre %48 artmıştır (BloombergNEF verisi, IRENA, s. 46'daki aktarım).

Küresel yenilenebilir kurulu güç, GW: 2024 sonunda 4.462, 2025 sonunda 5.155 (IRENA). 2030'a uzanan ve IRENA girdileriyle hesaplanan iki çizgi: yılda %16,7 büyüme ile 11.174 GW ölçüt değerine ulaşan seri ve 2025'teki %15,5 büyüme hızıyla 10.596 GW'a ulaşan seri; IRENA ikinci değeri 10,6 TW olarak vermektedir. 2030'daki fark yaklaşık 0,6 TW'tır. İç panel, 2025'te eklenen 693 GW ile 2026-2030 döneminde gereken yıllık ortalama 1.204 GW'ı karşılaştırmaktadır.

İki rapordaki yatırım değerleri: kapsam, yıl ve fiyat bazı

Bu bölümün metnindeki tutarlar, aksi belirtilmedikçe Amerika Birleşik Devletleri doları cinsinden ve 2025 fiyatlarıyladır; 1 trilyon 1.000 milyara eşittir. Önceki sayılarda yer alan değerler tablosu, her satırın fiyat bazını ayrı bir sütunda vermektedir.

Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği. Yenilenebilir enerji üretim kapasitesine yatırım 2025'te 625 milyar dolar, 2024'te 641 milyar dolardır. 2025 tutarının 417 milyar doları güneş fotovoltaik, 155 milyar doları rüzgâr, 37 milyar doları hidroelektrik, 12 milyar doları biyoenerjidir (IRENA, s. 45, 47). IRENA bu yatırımı, yıllık kapasite ilavesinin her teknolojinin küresel ağırlıklı ortalama kurulum maliyetiyle çarpımı olarak hesaplamaktadır (IRENA, s. 45).

IRENA, 2026-2030 dönemi yenilenebilir enerji ihtiyacını 8,6 trilyon dolar, yılda ortalama yaklaşık 1,7 trilyon dolar (1.725 milyar) olarak vermektedir (IRENA, s. 45, 47). IRENA, teknoloji bazında yıllık yatırımın rüzgârda 2025 düzeyinin 5, hidroelektrikte 4 katına, biyoenerjide 10 katına çıkması gerektiğini belirtmektedir (IRENA, s. 45). Enerji verimliliği ve enerji tasarrufu yatırımı 2025'te 369 milyar dolardır (IRENA, s. 46-47; aynı raporun 16. sayfası 362 milyar dolar vermektedir). 2026-2030 dönemi için hesaplanan ihtiyaç yılda 3,2 trilyon (3.182 milyar) dolardır (IRENA, s. 46-47).

IRENA, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ile şebeke ve esneklik kalemlerinin toplamını 2025 için 1.518 milyar dolar, ihtiyacı yılda 5.782-5.889 milyar dolar olarak kaydetmektedir (IRENA, s. 47); kaynakta gösterilen bileşen değerleri yuvarlama nedeniyle bu toplamlardan 1 milyar dolar farklıdır (hesap). Toplam enerji yatırımı 2025'te 3,3 trilyon dolardır (IRENA, s. 46; IEA World Energy Investment 2026 aktarımı). IEA raporunda elektrik arzı ve şebekelere yatırımın 2026'da 1,6 trilyon dolara, son kullanım elektrifikasyonu dâhil 2 trilyon dolara ulaşması öngörülmektedir. Bu, 2026'daki küresel toplam enerji yatırımının yaklaşık %60'ıdır (IEA, s. 34).

IEA raporunda şebekeler. İletim ve dağıtım şebekelerine yatırım 2015'te yaklaşık 315 milyar dolar (IEA, s. 34; sayfa bu değer için fiyat bazı belirtmemektedir), 2020'de yaklaşık 295 milyar dolar, 2025'te 450 milyar dolardır. Bu yatırım, Net Sıfır Emisyon üretim karmasıyla Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında 2035'te yaklaşık 930 milyar dolara ulaşmaktadır (IEA, s. 145). 2035 değeri 2025 düzeyinin 2,07 katıdır ve 2025-2035 döneminde yılda yaklaşık %7,5 artışa karşılık gelmektedir (hesap). IEA'ya göre şebeke yatırımının yaklaşık üçte ikisi dağıtım şebekelerine yapılmaktadır (IEA, s. 59). IEA, küresel şebeke uzunluğunu yıl belirtmeden 85 milyon kilometrenin üzerinde, bunun yaklaşık 80 milyon kilometresini dağıtım şebekesi olarak vermektedir (IEA, s. 115). Aynı senaryoda şebeke uzunluğu 2035'te yaklaşık 115 milyon kilometreye ulaşmaktadır (IEA, s. 115-116).

IRENA raporunda şebeke ve esneklik. IRENA, 2025'te şebeke ve esneklik yatırımını 525 milyar dolar olarak kaydetmektedir (IRENA, s. 46). Bu toplam iki bileşenden oluşmaktadır; IRENA raporu ikisi için de IEA World Energy Investment 2026 raporuna atıf yapmaktadır:

  • 422 milyar dolarlık şebeke altyapısı yatırımı; 2024'e göre %12 artmıştır (IRENA, s. 46; World Energy Investment 2026 aktarımı);
  • pompalı hidroelektrik dâhil 103 milyar dolarlık enerji depolama yatırımı; 2024'e göre %33 artmıştır (IRENA, s. 46; World Energy Investment 2026 aktarımı).

IRENA Şekil 8 etiketleri şebeke ve esneklik toplamını 2023 için 390 milyar dolar, 2024 için 455 milyar dolar olarak vermektedir; şeklin 2 numaralı notu son yıl değerlerinin IRENA, BloombergNEF ve IEA verilerinden derlendiğini belirtmektedir (IRENA, s. 47).

IRENA, 2026-2030 dönemi için yılda ortalama en çok 1 trilyon dolarlık ("up to USD 1 trillion") bir ihtiyaç vermektedir. Bunun yaklaşık 800 milyar doları şebeke, 200 milyar dolara kadar olan kısmı depolamadır (IRENA, s. 46). IRENA Şekil 8 bu aralığı yılda 874-981 milyar dolar olarak vermektedir (IRENA, s. 47). Bu aralık, 2025'teki 525 milyar dolarlık değerin 1,66-1,87 katıdır (hesap). IRENA raporu ayrıca IRENA'nın revize 1,5°C Senaryosu için 2030'a kadar yılda yaklaşık 902 milyar dolarlık şebeke yatırımı vermekte ve bu değer için IRENA'nın Mayıs 2026 tarihli Transitioning away from fossil fuels raporuna atıf yapmaktadır (IRENA, s. 64; sayfa bu değer için fiyat bazı belirtmemektedir). Bu değerin kaynağı aşağıdaki izleme noktalarında kaydedilmiştir.

Bu sayıda kullanılan 2025 değeri. IRENA raporu 2025 şebeke yatırımı için iki değer taşımaktadır:

  • şebeke altyapısı için 422 milyar dolar (IRENA, s. 46; World Energy Investment 2026 aktarımı);
  • iletim ve dağıtım için yaklaşık 450 milyar dolar (IRENA, s. 64; BloombergNEF ve IEA aktarımı).

IEA Electrification raporu 450 milyar dolar vermektedir (IEA, s. 145). IEA'nın World Energy Investment 2026 raporu, şebeke harcamasının 2025'te 45 milyar dolar artarak yaklaşık 450 milyar dolara ("nearly USD 450 billion") ulaştığını 2025 fiyatlarıyla kaydetmektedir (World Energy Investment 2026, s. 96). Bu sayıda IEA raporunda, IRENA raporunun 64. sayfasında ve World Energy Investment 2026'da yer alan 450 milyar dolarlık değer kullanılmaktadır. 422 milyar dolar ise IRENA'nın 525 milyar dolarlık şebeke ve esneklik toplamının şebeke bileşeni olarak verilmektedir. Batarya depolama yatırımı IEA raporunda 80 milyar dolardır (IEA, s. 145). IRENA raporunda pompalı hidroelektriği de kapsayan depolama yatırımı 103 milyar dolardır (IRENA, s. 46). İki değerin belirtilen kapsamları farklıdır; 103 milyar dolarlık değerin kaynağı aşağıdaki izleme noktalarında kaydedilmiştir.

Bu yayının önceki sayılarında yer alan değerler. Weekly Insight #9 ve #17, önceki yayınlardan şebeke değerleri vermiştir. Aşağıdaki her satır ayrı bir yayın, yıl, kapsam veya senaryodan gelen ayrı bir ölçümdür.

Yayın ve tarih (belirtildiyse)Yıl veya dönemKapsamDeğer (milyar dolar)Fiyat bazıYer aldığı sayı
IEA, World Energy Investment 20252024-2025küresel şebeke yatırımıyaklaşık 400yayının kendi bazı; çevrilmediWeekly Insight #9 (27.06.2026)
IEA (#9'daki aktarım; yayın adı #9'da belirtilmemiştir)2030 ihtiyacıküresel şebeke yatırımı600'ün üzeriyayının kendi bazı; çevrilmedi#9
IEA, Electricity 2026 (Şubat 2026; #17'deki aktarım)yıl kaynakta belirtilmemiştir (Electricity 2026, s. 10, 46)küresel şebeke yatırımıyaklaşık 400yayının kendi bazı; çevrilmediWeekly Insight #17 (04.09.2026)
IEA, Electricity 2026 (Şubat 2026; #17'deki aktarım)2030 ihtiyacıküresel şebeke yatırımıyaklaşık 600 (hesap: yaklaşık 400'ün kabaca %50 üzeri; Electricity 2026, s. 10, 46)yayının kendi bazı; çevrilmedi#17
IEA, World Energy Investment 2026 (Mayıs 2026)2026küresel şebeke yatırımı (iletim ve dağıtım)yaklaşık 5502025 doları, piyasa kuru#17
IRENA, "Funding Grid and Storage Enhancement: The Call for Stronger Public-Private Collaboration" (08.01.2026)2030'a kadar yıllık, IRENA 1,5°C Senaryosuşebeke yatırımı ihtiyacı671yayının kendi bazı; çevrilmedi#17
IEA, Electrification (22.09.2026)2025küresel şebeke yatırımı (iletim ve dağıtım)4502025 doları, piyasa kurubu sayı
IEA, Electrification (22.09.2026)2035, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu, Net Sıfır Emisyon üretim karmasıküresel şebeke yatırımı (iletim ve dağıtım)yaklaşık 9302025 doları, piyasa kurubu sayı
IRENA izleme raporu (2026 sayısı)2025şebeke ve esneklik, depolama dâhil525 (422 şebeke, 103 depolama)2025 dolarıbu sayı
IRENA izleme raporu (2026 sayısı)2026-2030 yıllık ortalama, üçe katlama hesabışebeke ve esneklik, depolama dâhil874-981 (s. 47); s. 46 en çok 1.000 vermektedir, bunun yaklaşık 800'ü şebeke, 200'e kadar olan kısmı depolamadır2025 dolarıbu sayı
IRENA izleme raporu (2026 sayısı), s. 64; IRENA Transitioning away from fossil fuels (Mayıs 2026) atfıyla2030'a kadar yıllık, revize 1,5°C Senaryosuşebekeyaklaşık 902s. 64'te belirtilmemiştir; çevrilmedibu sayı

Kaynaklar: IEA, Electrification, s. 145-146; IRENA izleme raporu, s. 46-47, 64; IEA, World Energy Investment 2026, s. 9, 95; IEA, Electricity 2026, s. 10, 46; IRENA'nın 08.01.2026 tarihli makalesi; önceki değerler Weekly Insight #9 ve #17'de yer aldığı biçimiyle. "2025 doları, piyasa kuru" IEA grafiklerinde belirtilen birimdir (World Energy Investment 2026, s. 95; Electrification, s. 146); "2025 doları" IRENA Şekil 8'in 1 numaralı notunda belirtilmektedir (s. 47). "Yayının kendi bazı; çevrilmedi" ifadesi fiyat bazı teyit edilmeyen satırları göstermektedir; bu değerler 2025 fiyatlarına çevrilmemiştir.

Milyar dolar cinsinden, kapsamları farklı iki panel. Solda IEA iletim ve dağıtım yatırımı: kaynak sayfasının fiyat bazı belirtmediği için yalnız konturla çizilen 2015 değeri yaklaşık 315; 2025 fiyatlarıyla 2020'de yaklaşık 295, 2025'te 450 ve Net Sıfır Emisyon üretim karmasıyla Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında 2035'te yaklaşık 930. Çubuklar zaman ölçeğinde aralıklandırılmamıştır. Sağda 2025 fiyatlarıyla depolama dâhil IRENA şebeke ve esneklik yatırımı: ikisi de IRENA Şekil 8 etiketi olan 2023'te 390 ve 2024'te 455, 2025'te 525 ve 2026-2030 döneminde aralık olarak çizilen yıllık ortalama 874-981 ihtiyaç. 2,07 ve 1,66-1,87 oranları hesaplanmıştır. İki panel toplanmamış ve birleştirilmemiştir.

Bağlantı kuyrukları, kısıntı ve negatif fiyatlı saatler

İleri aşamadaki yaklaşık 2.500 GW yenilenebilir enerji, depolama ve büyük yük projesi şebeke bağlantı kuyruklarında beklemektedir (IRENA, s. 64; IEA Electricity 2026 aktarımı). 04.09.2026 tarihli Weekly Insight #17 aynı IEA kaynağından 2.500 GW'ın üzerinde bir değer vermiştir. 27.06.2026 tarihli Weekly Insight #9 ise yalnız ileri aşamadaki yenilenebilir projeler için yaklaşık 1.500 GW değerini vermiştir; iki değer farklı proje kümelerini kapsamaktadır.

IEA Electrification raporu, iki önlem grubunun sağlayabileceği ek bağlantı kapasitesini IEA Electricity 2026 raporuna atıfla şöyle vermektedir (IEA, s. 119):

  • şebeke kapasitesini artıran teknolojiler: 450-700 GW;
  • esnek bağlantı düzenlemeleri: 750-900 GW.

IRENA raporu, iki önlem grubunun birlikte ileri aşamadaki 1.200-1.600 GW projenin bağlanmasına yetecek kapasite açabileceğini belirtmektedir (IRENA, s. 65; IEA Electricity 2026 aktarımı).

Kısıntı ve fiyat okumaları şöyledir:

  • Almanya, Fransa ve Hollanda 2025'te birlikte 3,9 TWh yenilenebilir üretimi kısmıştır; bu değer 2024'ün %21 üzerindedir (Montel Analytics verisi, IRENA, s. 63'teki aktarım).
  • Çin: ulusal ortalama kısıntı oranı 2025'te rüzgârda %5,7, güneşte %5,2'dir; 2023'te bu oranlar %2,7 ve %2,0'dır (Çin Ulusal Enerji İdaresi verisi, IRENA, s. 63'teki aktarım).
  • Almanya: negatif toptan fiyatlı saat sayısı 2023'te 301, 2024'te 457, 2025'te 573'tür (Almanya Federal Şebeke Ajansı [Bundesnetzagentur] verisi, IRENA, s. 66'daki aktarım).
  • 60'tan fazla piyasa: ortalama negatif fiyatlı saat sayısı 2019'da 110'dan 2025'te 450'nin üzerine çıkmıştır (IEA, s. 58).

IRENA'nın revize 1,5°C Senaryosu kapsamında elektrik sisteminin esneklik ihtiyacı 2023-2030 döneminde günlük dengelemede 2,8, haftalıkta 2,6, aylıkta 2,3 kat artmaktadır (IRENA, s. 65).

Petrol ikamesi, ithalat faturası ve emisyonlar: IEA ve IRENA değerleri

IEA'nın 22.09.2026 tarihli basın bülteninin başlığı "Electrification takes centre stage as Hormuz shock spurs countries to seek to enhance energy security" (Hürmüz şoku ülkeleri enerji güvenliğini artırmaya yöneltirken elektrifikasyon ön plana çıkıyor) şeklindedir. IEA raporu, Şubat 2026'dan bu yana elektrifikasyonla ilgili yeni politika açıklayan 25 ülke saymaktadır (IEA, s. 15). Aynı raporun 36. sayfası bu sayımın başlangıcını Mart olarak vermektedir.

IEA, elektrikli otomobil, motosiklet, kamyon ve otobüslerin ikame ettiği petrol talebini yıl belirtmeden günde yaklaşık 2,3 milyon varil olarak vermektedir (IEA, s. 17, 34). IEA, elektrikli taşıtların 2035'teki ikamesini yürürlükteki politika ayarlarında ("today's policy settings") günde yaklaşık 10 milyon varil, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında günde 18 milyon varil olarak vermektedir (IEA, s. 17).

Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu kapsamında enerji ithalatçısı ülkelerin ithalat faturası 2035'te 2025'e göre yaklaşık dörtte bir düşmektedir. Bu azalış yılda yaklaşık 400 milyar dolardır; 2026'daki daha yüksek enerji fiyatlarıyla değerlendirildiğinde 500 milyar doların üzerine çıkmaktadır (IEA, s. 17). Son kullanım emisyonları aynı senaryoda 2035'e kadar yaklaşık %40 azalmaktadır. Azalışın yaklaşık 5 gigaton (Gt) karbondioksiti elektrifikasyondan, yaklaşık 3 Gt'u diğer önlemlerden gelmektedir (IEA, s. 18, 156).

IRENA raporuna göre yenilenebilir enerji 2025'te 480 milyar dolarlık fosil yakıt maliyetini ve 8,4 Gt karbondioksit emisyonunu önlemiştir (IRENA, s. 34). GRA önsözü, Hürmüz Boğazı'ndaki askerî çatışmanın petrol ve gaz arzında yol açtığı kısıta atıf yapmaktadır (IRENA, s. 13). 18.09.2026 tarihli Weekly Insight #19, Hürmüz Boğazı'ndan sıvılaştırılmış doğal gaz geçişlerini ve Avrupa Birliği depolama düzeylerini kaydetmiştir.

Yedi göstergede kaydedilen ve gereken değerler

GöstergeKaydedilenGereken veya senaryo değeriOran (hesap)Kaynak
Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı, yıllık değişim2000-2025'te yılda 0,24 puan (hesap)%35'e ulaşmak için 2025-2035'te yılda 1,2 puan (hesap)5,0IEA, s. 15, 16, 31, 46
Yenilenebilir kapasite ilavesi2025'te 693 GW2026-2030'da yılda ortalama 1.204 GW1,74IRENA, s. 16, 23, 27
Enerji yoğunluğu iyileşmesi2025'te %1,72026-2030'da yılda %5,63,3IRENA, s. 16, 38
İletim ve dağıtım yatırımı2025'te 450 milyar dolar2035'te yaklaşık 930 milyar dolar (Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu, Net Sıfır Emisyon üretim karması)2,07IEA, s. 145
Şebeke ve esneklik yatırımı2025'te 525 milyar dolar2026-2030'da yılda ortalama 874-981 milyar dolar1,66-1,87IRENA, s. 46-47
Yenilenebilir enerji yatırımı2025'te 625 milyar dolar2026-2030'da yılda ortalama 1.725 milyar dolar2,76IRENA, s. 45, 47
Enerji verimliliği ve tasarrufu yatırımı2025'te 369 milyar dolar2026-2030'da yılda ortalama 3.182 milyar dolar8,6IRENA, s. 46-47

Yatırım değerleri 2025 fiyatlarıyla dolar cinsindendir. Oranlar, gösterilen rapor değerlerinden bu sayıda hesaplanmıştır. İlk satırdaki yıllık puan değerleri IEA rapor metnindeki %17, %23 ve %35 yuvarlanmış değerlerinden hesaplanmıştır; 2000 ve 2025 için IEA Şekil 1.5 okumalarıyla (yaklaşık %16,7 ve %23,4) iki hız yılda yaklaşık 0,27 ve 1,16 puan, oran yaklaşık 4,3 olmaktadır (hesap).

İzleme noktaları: ölçülemeyen veya uzlaştırılamayan kalemler

KalemDurum
%35 hedefinin statüsüİki raporda da COP31 Başkanlığının önerisi ve çağrısı olarak yer almaktadır; IEA raporu bu düzeyi "goal, currently under international discussion" (uluslararası düzeyde görüşülmekte olan hedef) olarak nitelemektedir (s. 16). İki rapor da Taraflar Konferansının kabul edilmiş bir kararını kaydetmemektedir; kabul konusu 9-20 Kasım 2026 tarihli COP31'e aittir (IRENA, s. 3).
2024 elektrifikasyon oranı: yaklaşık %23,0 veya %242024 için IEA Şekil 1.5 okuması yaklaşık %23,0'dır (IEA, s. 31). IRENA Şekil 7, IEA World Energy Statistics and Balances verisinden hesaplanan %24 değerini vermektedir (IRENA, s. 40, 3 numaralı not). İki rapor da farkı açıklamamaktadır. 2025 için IEA Şekil 1.5 okuması yaklaşık %23,4, rapor metnindeki değer %23'tür (IEA, s. 16, 31). Bu sayıdaki iki değer kümesinin farklı baz yıllarına dayandığı ifadesi yalnız sektör değerleri için geçerlidir.
2025 şebeke yatırımı: 422 veya 450 milyar dolarIRENA raporu şebeke altyapısı için World Energy Investment 2026 atfıyla 422 milyar dolar (s. 46), iletim ve dağıtım için yaklaşık 450 milyar dolar (s. 64) vermektedir; IEA Electrification raporu 450 milyar dolar vermektedir (s. 145). World Energy Investment 2026, 2025 için "nearly USD 450 billion" (yaklaşık 450 milyar dolar) ve 2026'da ayrıca %17 artış (s. 96), 2026 için "around USD 550 billion in 2026, up nearly 20%" (2026'da yaklaşık 550 milyar dolar, yaklaşık %20 artış; s. 9) vermektedir; değerleri piyasa kurlarıyla 2025 dolarıdır. %17 oranı 450 milyar dolara uygulandığında 2026 için yaklaşık 527 milyar dolar elde edilmektedir (hesap). 422 milyar dolarlık değer World Energy Investment 2026 metninde bulunamamıştır.
2025 depolama yatırımı: 103 milyar dolarIRENA raporu pompalı hidroelektrik dâhil enerji depolaması için 103 milyar dolar vermekte ve World Energy Investment 2026'ya atıf yapmaktadır (s. 46). Değer World Energy Investment 2026 metninde bulunamamıştır; bu yayın pompalı hidroelektrik depolamayı batarya depolama kalemi altında değil, yenilenebilir enerji kalemi altında saymaktadır (World Energy Investment 2026, s. 67). IEA Electrification raporu 2025 batarya depolama yatırımını 80 milyar dolar olarak vermektedir (s. 145). 525 milyar dolarlık toplamın 422 ve 103 milyar dolarlık bileşenlerinin ikisi de World Energy Investment 2026 metninde bulunamamıştır.
902 milyar dolarlık şebeke değerinin kaynağıIRENA raporunun 64. sayfasında IRENA'nın Mayıs 2026 tarihli Transitioning away from fossil fuels raporuna atıfla verilmektedir. Değer bu raporun metninde bulunamamıştır; rapor 2026-2035 dönemi için şebekelere yılda yaklaşık 1 trilyon dolar (Tablo 1, s. 27), 2026-2030 dönemi için elektrik şebekeleri ve enerji esnekliğine toplam 5,5 trilyon dolar (s. 26) vermektedir.
IRENA'nın iki 1,5°C şebeke değeri: 671 ve 902 milyar dolarWeekly Insight #17, IRENA'nın 08.01.2026 tarihli makalesinde IRENA 1,5°C Senaryosu kapsamında 2030'a kadar yıllık şebeke yatırımı ihtiyacı olarak verilen 671 milyar doları aktarmıştır. IRENA izleme raporu revize 1,5°C Senaryosu kapsamında 2030'a kadar yılda yaklaşık 902 milyar dolar vermekte (s. 64) ve revize senaryonun yayımlanacak World Energy Transitions Outlook 2026'da yer alacağını belirtmektedir (s. 25). İncelenen kaynaklar iki değeri uzlaştırmamaktadır.
IEA'nın %33 değerinin zamanıIEA raporu maliyet-etkin payı 15. ve 53. sayfalarda yıl belirtmeden ("today"), 51. sayfada 2035 için ("in 2035") vermektedir; IEA basın bülteni 2035'e kadar ("by 2035") ifadesini kullanmaktadır. Bu sayıda değer, 51. sayfadaki dayanakla 2025 koşullarında verilmektedir.
Yürürlükteki politika ayarlarında ("today's policy settings") 2035 payı"Around 30%" (yaklaşık %30; IEA, s. 20) ve "slightly less than 30%" (%30'un biraz altında; IEA, s. 48). İki sayfa da senaryo adı vermemektedir. 51. sayfa yılda yaklaşık 925 TWh'lik talep artışı değeri için Açıklanan Politikalar Senaryosu (STEPS) adını vermektedir; 49. sayfadaki IEA Şekil 2.1'in başlığında "STEPS and HES" (HES: Yüksek Elektrifikasyon Senaryosu) yer almaktadır. 2035 payı burada yürürlükteki politika ayarlarına dayanan senaryolarda yaklaşık %30 olarak verilmektedir.
25 ülke sayımının başlangıcı"Since February 2026" (Şubat 2026'dan bu yana; IEA, s. 15) ve "Since March, around 25 countries" (Mart'tan bu yana yaklaşık 25 ülke; IEA, s. 36).
2025 güneş ve rüzgâr ilavesiIEA raporu 35. sayfada yaklaşık 600 GW güneş ve yaklaşık 140 GW rüzgâr, 100. sayfada yaklaşık 630 GW ve yaklaşık 160 GW vermektedir. IRENA 513 GW ve 158 GW vermektedir (s. 25-26). IRENA, 26. sayfada verilerinin 31 Aralık itibarıyla ticari işletmedeki santralleri kapsadığını ve ağırlıklı olarak üye ülkelerin resmî bildirimlerinden derlendiğini belirtmektedir. Bu sayıda kapasite değerleri yalnız IRENA'dan alınmıştır.
Şekillerden alınan değerlerIEA Şekil 1.5 (2000-2025 payları) ve 49. sayfadaki IEA Şekil 2.1'den alınan değerler grafikten okunmuştur ve yaklaşıktır. IRENA Şekil 1, 2, 3, 6, 7 ve 8'den alınan değerler grafik etiketleridir. IRENA, Şekil 7'deki son yıl değerlerini IEA World Energy Statistics and Balances verisinden hesaplamakta (s. 40, 3 numaralı not), Şekil 8'deki son yıl değerlerini IRENA, BloombergNEF ve IEA verilerinden derlemektedir (s. 47, 2 numaralı not). 2024 kurulu güç değerleri, 2025 değerlerinden 2025 ilavesi düşüldüğünde elde edilen değerlerle yaklaşık 1 GW farkla örtüşmektedir. 455 milyar dolarlık 2024 şebeke ve esneklik değeri ise 2025 bileşenlerinin belirtilen %12 ve %33 artış oranlarıyla geriye indirgenmiş toplamından yaklaşık 1 milyar dolar farklıdır (hesap).
2025 enerji verimliliği yatırımı: 362 veya 369 milyar dolarIRENA raporu 16. sayfada 362 milyar dolar, 46-47. sayfalarda 369 milyar dolar vermektedir; burada 369 milyar dolar kullanılmaktadır.
IRENA basın bülteninde 2025 enerji yoğunluğu iyileşmesiIRENA'nın lansman basın bülteni enerji yoğunluğunun 2025'te yaklaşık %2 iyileştiğini ("improved by around 2%") belirtmektedir. Rapor %1,7 vermektedir (s. 16, 38); burada %1,7 kullanılmaktadır.
IRENA basın bülteninde "iki katından fazla" ifadesiLansman basın bülteni "nearly USD 1 trillion annually between 2026-2030, more than double 2025 levels" (2026-2030 döneminde yılda yaklaşık 1 trilyon dolar, 2025 düzeylerinin iki katından fazla) ifadesini kullanmaktadır. Rapor şebeke ve esneklik için yılda en çok 1 trilyon dolar ("up to USD 1 trillion"; s. 46) ve 874-981 milyar dolarlık bir aralık (s. 47) vermektedir. 2025'teki 525 milyar dolarlık şebeke ve esneklik toplamına göre 1 trilyon dolar 1,90 kat, aralık 1,66-1,87 kattır (hesap). Yalnız şebekeye ilişkin yaklaşık 800 milyar dolarlık ihtiyaç, 422 milyar dolarlık şebeke bileşeninin 1,90 katıdır (hesap).
IRENA sayıları arasında yatırım ihtiyacıIRENA'nın 2024 sayısına ilişkin 11.10.2024 tarihli basın bülteni, yenilenebilir kapasite için 2024-2030 döneminde yılda 1,5 trilyon dolar vermektedir. IRENA'nın 2025 sayısına ilişkin 14.10.2025 tarihli basın bülteni, yenilenebilir enerji için 2025-2030 döneminde yılda en az 1,4 trilyon dolar vermektedir. 2026 sayısı, yenilenebilir enerji üretim kapasitesi için 2026-2030 döneminde 2025 fiyatlarıyla yılda 1,7 trilyon dolar vermektedir (s. 45, 47). Önceki değerlerin fiyat bazı teyit edilmediğinden üç değer burada karşılaştırılmamaktadır.
Çin, 2026 tam yılIRENA raporunda yalnız 2026 ilk yarısına ait değişimler yayımlanmıştır (s. 57). 01.10.2026 itibarıyla tam yıl istatistikleri yayımlanmamıştır.
Kaynaklar.
  • Uluslararası Enerji Ajansı, Electrification – Special Report (22.09.2026, CC BY 4.0) ve IEA'nın 22.09.2026 tarihli basın bülteni.
  • Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı, COP31 Başkanlığı ve Global Renewables Alliance, Delivering on the UAE Consensus: Tracking progress toward tripling renewable energy capacity and doubling energy efficiency by 2030 (2026 sayısı, ISBN 978-92-9260-750-0). Bu kaynak şunları da kapsamaktadır:
    • raporda aktarılan IEA World Energy Investment 2026 ve Electricity 2026, BloombergNEF, Montel Analytics, Çin Ulusal Enerji İdaresi, Almanya Federal Şebeke Ajansı (Bundesnetzagentur), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi NDC Registry verileri ve 22.07.2026 tarihli Reuters haberi;
    • raporun 2. sayfasında yer alan Birinci Küresel Durum Değerlendirmesi sonuç metni (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, 2023).
  • IRENA'nın "Renewables Gain Ground, but Must Accelerate Towards the 2030 Goal" başlıklı basın bülteni ve raporun yayımlandığına ilişkin 21.09.2026 tarihli X duyurusu.
  • Uluslararası Enerji Ajansı, World Energy Investment 2026 (28.05.2026; revize sürüm, Haziran 2026), s. 9, 67, 95, 96; Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı, Transitioning away from fossil fuels (Mayıs 2026), s. 26-27. İki yayın, IRENA izleme raporunda atıf yapılan değerler için incelenmiştir.
  • Uluslararası Enerji Ajansı, Electricity 2026 (Şubat 2026), s. 10, 46; Weekly Insight #17'de yer alan değer için incelenmiştir.
  • IRENA'nın "Global Goal of Tripling Renewables Needs USD 1.5 Trillion Investment Per Year" (11.10.2024) ve "World Breaks Renewable Records but Must Move Faster to Hit 2030 Tripling Goal" (14.10.2025) başlıklı basın bültenleri; IRENA'nın "Funding Grid and Storage Enhancement: The Call for Stronger Public-Private Collaboration" başlıklı makalesi (08.01.2026).
  • Bu yayının Weekly Insight #9 (27.06.2026), #13 (30.07.2026), #17 (04.09.2026) ve #19 (18.09.2026) sayıları.
Alıntılar sayfa atıflı kısa pasajlarla sınırlıdır. Değerlendirme UzEnergyNews tarafından yapılmıştır.