·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR

10 Kasım 2026'da Yayımlanan Global Carbon Budget 2026, 2026 Yılı Fosil CO2 Emisyonlarını 2025'e Göre Yüzde 0,4 Düşüşle 38,2 Milyar Ton Olarak Öngörmektedir; Arazi Kullanımı Değişimi Dâhil Toplam CO2 Emisyonlarının 43,3 Milyar Ton Olması Beklenmektedir

Petrol Kaynaklı Emisyonların Yüzde 1,9, Doğal Gaz Kaynaklı Emisyonların Yüzde 0,3 Azalması, Kömür Kaynaklı Emisyonların Yüzde 0,6 Artması Öngörülmektedir; Emisyonların Çin'de Yüzde 0,9 Azalması, Hindistan'da Yüzde 4,4 Artması Öngörülmektedir; Atmosferik CO2 427,7 ppm Olarak Öngörülmekte, 1,5°C İçin Kalan Karbon Bütçesi 150 Milyar Ton CO2 Olarak Verilmektedir

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·Güncelleme: 11 Kasım 2026·English version →

Global Carbon Project, küresel karbon döngüsüne ilişkin yıllık değerlendirmesinin 21. sürümü olan Global Carbon Budget 2026'yı 10 Kasım 2026'da yayımlamıştır. 90'dan fazla kurumdan 140'tan fazla bilim insanının hazırladığı değerlendirme, 2026'da küresel fosil CO2 emisyonlarının 2025'e göre yüzde 0,4 azalarak 38,2 milyar ton CO2 (GtCO2) olmasını öngörmektedir; projeksiyon aralığı eksi yüzde 1,5 ile artı yüzde 0,6 arasındadır. Petrol kaynaklı emisyonların yüzde 1,9, doğal gaz kaynaklı emisyonların yüzde 0,3 azalması, kömür kaynaklı emisyonların ise yüzde 0,6 artması öngörülmektedir. Emisyonların Çin'de yüzde 0,9, Amerika Birleşik Devletleri'nde yüzde 1,3, Avrupa Birliğinde yüzde 1,5, Japonya'da yüzde 1,0 azalması, Hindistan'da yüzde 4,4 artması beklenmektedir. Arazi kullanımı değişiminden kaynaklanan emisyonlar 2026 için yaklaşık 5,1 GtCO2 olarak öngörülmektedir; 2025 değeri yaklaşık 4,4 GtCO2'dir. Fosil yakıt ve arazi kullanımı değişimi kaynaklı toplam CO2 emisyonlarının 2025'teki 42,8 GtCO2 düzeyinden 2026'da 43,3 GtCO2'ye çıkması öngörülmektedir. Atmosferdeki CO2 yoğunluğunun 2026'da milyonda 2,2 parça (ppm) artarak 427,7 ppm'e ulaşması öngörülmektedir; bu değer 1750'deki yaklaşık 278 ppm düzeyinin yüzde 54 üzerindedir. Isınmanın 1,5°C ile sınırlandırılması için kalan karbon bütçesi 150 GtCO2 olarak verilmektedir; basın bülteni bu değeri mevcut emisyon hızıyla dört yıldan kısa bir süreye eşdeğer olarak tanımlamaktadır.

Global Carbon Project, küresel karbon döngüsüne ilişkin yıllık değerlendirmesinin 21. sürümü olan Global Carbon Budget 2026'yı 10 Kasım 2026'da yayımlamıştır. Değerlendirme, Earth System Science Data (ESSD) dergisinde 'Global Carbon Budget 2026' başlıklı ve 144 yazarlı bir tartışma makalesi (DOI 10.5194/essd-2026-895) olarak sunulmaktadır; basın bültenine göre çalışmaya 90'dan fazla kurumdan 140'tan fazla bilim insanı katkı vermiştir. Makalenin dergiye geliş tarihi 30 Ekim 2026'dır; kamuya açık tartışma süreci 10 Kasım 2026'da başlamıştır ve 17 Aralık 2026'ya kadar açıktır; makaledeki değerler hakem değerlendirmesine tabidir. Temel veriler Entegre Karbon Gözlem Sistemi (ICOS) tarafından DOI 10.18160/GCP-2026 ile yayımlanmaktadır. Çalışma Exeter Üniversitesi bünyesindeki Global Carbon Budget Office tarafından yürütülmektedir. Doğu Anglia Üniversitesi (UEA) öncülüğünde hazırlanan eşlik eden makale, 'A further acceleration of clean energy is needed for global CO2 emissions to peak and decline' başlığıyla Nature Climate Change dergisinde yayımlanmıştır. Bu yazıdaki rakamlar, başka bir kaynak belirtilmedikçe basın bülteninden, ESSD tartışma makalesinden, Global Carbon Budget 2026 sıkça sorulan sorular (SSS) sayfasından ve Exeter Üniversitesi haber sayfasından alınmıştır.

Grouped vertical bars of global CO2 emissions in GtCO2 for 2025 and the 2026 projection: fossil fuels 38.4 and 38.2; land-use change about 4.4 and about 5.1; total 42.8 and 43.3.
Şekil 1. Fosil yakıt ve arazi kullanımı değişimi kaynaklı küresel CO2 emisyonları, 2025 ve 2026 projeksiyonu, GtCO2; 2025 fosil değeri ESSD makalesinde 38,4 ± 1,8 GtCO2 olarak verilmektedir. Kaynak: Global Carbon Project, Global Carbon Budget 2026, 10 Kasım 2026.

Küresel fosil ve toplam CO2 emisyonları, 2025-2026

Küresel fosil CO2 emisyonlarının 2026'da 2025'e göre yüzde 0,4 azalarak 38,2 GtCO2 olması öngörülmektedir. ESSD makalesi projeksiyon aralığını eksi yüzde 1,5 ile artı yüzde 0,6 arası olarak vermektedir. Makale 2025 için fosil CO2 emisyonlarını, 2024'e göre yüzde 1,2 artışla yılda 10,5 ± 0,5 milyar ton karbon (GtC), yani 38,4 ± 1,8 GtCO2 olarak vermektedir; bu değer yılda 0,2 GtC'lik çimento karbonatlaşma yutağını içermektedir. 2025 sürümünün nihai ESSD makalesi (cilt 18, sayfa 3211, 2026), 2025 fosil emisyonlarını yüzde 1,0 artışla (aralık yüzde 0,2 ile yüzde 1,7) 38,1 GtCO2 olarak öngörmüştü; 2026 sürümü 2025 değerini 38,4 GtCO2 olarak güncellemektedir ve bu yazıda 2026 sürümünün değerleri kullanılmaktadır. Fosil yakıt ve arazi kullanımı değişimi kaynaklı toplam CO2 emisyonları 2025 için 42,8 GtCO2, 2026 için 43,3 GtCO2 olarak verilmektedir. Bu değerlere göre fosil emisyonlar 2026'da toplam CO2 emisyonlarının yüzde 88,2'sini oluşturmaktadır (UzEnergyNews hesabı). Basın bültenine göre toplam CO2 emisyonları 2016-2025 döneminde yılda yüzde 0,3, önceki on yılda ise yılda yüzde 1,7 artmıştır. Exeter Üniversitesi haber sayfasında, Global Carbon Budget Office direktörünün, kısmen jeopolitik şoklardan kaynaklanan bir azalmanın sürdürülebilir bir iklim çözümü olmadığını söylediği; CICERO Uluslararası İklim Araştırmaları Merkezinden bir araştırma profesörünün ise bir yıllık emisyon düşüşünün yapısal değişimden kaynaklanmadıkça zirve sayılmadığını söylediği aktarılmaktadır.

Yakıt bazında emisyonlar

2026'da petrol kaynaklı emisyonların yüzde 1,9, doğal gaz kaynaklı emisyonların yüzde 0,3 azalması, kömür kaynaklı emisyonların ise yüzde 0,6 artması öngörülmektedir; ESSD makalesi çimento kaynaklı emisyonların yüzde 0,6 azalmasını öngörmektedir. Basın bülteni küresel petrol kaynaklı emisyonlardaki düşüşü, İran'ın taraf olduğu çatışmanın tetiklediği enerji şokuna verilen ve muhtemelen kısa vadeli olan bir tepki olarak tanımlamaktadır. ESSD makalesi projeksiyon aralıklarını kömür için eksi yüzde 0,6 ile artı yüzde 1,7, petrol için eksi yüzde 2,6 ile eksi yüzde 1,2, doğal gaz için eksi yüzde 1,6 ile artı yüzde 0,9, çimento için eksi yüzde 2,6 ile artı yüzde 1,5 olarak vermektedir.

Horizontal bars of the projected change in fossil CO2 emissions in 2026 compared with 2025, per cent: oil minus 1.9, gas minus 0.3, coal plus 0.6, cement minus 0.6, total fossil minus 0.4 (range minus 1.5 to plus 0.6).
Şekil 2. Yakıt bazında fosil CO2 emisyonlarında 2025'e göre öngörülen değişim, 2026, yüzde; ESSD makalesi yakıt bazında projeksiyon aralıklarını vermektedir. Kaynak: Global Carbon Project, Global Carbon Budget 2026, 10 Kasım 2026.

Ülke ve bölge bazında emisyonlar

Çin'de emisyonların 2026'da yüzde 0,9 azalması, kömür kaynaklı emisyonların yüzde 0,3 artması öngörülmektedir; Çin küresel fosil emisyonların yüzde 32'sini oluşturmakta ve basın bültenine göre yenilenebilir enerji ile elektrikli araçlar sayesinde küresel ölçekte önlenen emisyonların yarısı Çin'de gerçekleşmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde emisyonların, büyük ölçüde kömürden olmak üzere yüzde 1,3 azalması beklenmektedir; basın bülteni 2025'teki kömür kaynaklı emisyon artışını yüksek doğal gaz fiyatlarına ve soğuk havaya bağlamaktadır. Emisyonların Avrupa Birliğinde yüzde 1,5, Japonya'da yüzde 1,0 azalması öngörülmektedir. Hindistan'da emisyonların yüzde 4,4 artması beklenmektedir; son on yılın ortalaması yılda yüzde 3,5'tir. Dünyanın geri kalanında emisyonların yüzde 0,7 azalması öngörülmektedir; basın bültenine göre düşüşün en büyük bileşeni petroldedir ve bu düşüş muhtemelen artan fiyatlar ile küresel arz kısıtlarından kaynaklanmaktadır. Uluslararası havacılık kaynaklı emisyonların, kısmen Orta Doğu'daki faaliyetin azalması nedeniyle yüzde 1,0, uluslararası denizcilik kaynaklı emisyonların yüzde 1,0 azalması beklenmektedir. ESSD makalesi 2026 emisyonlarını Amerika Birleşik Devletleri için yaklaşık 5,0 GtCO2, Hindistan için 3,3 GtCO2, Avrupa Birliği için 2,4 GtCO2, Japonya için 1,0 GtCO2, dünyanın geri kalanı için 13,6 GtCO2, uluslararası havacılık ve denizcilik toplamı için 1,2 GtCO2 olarak vermektedir; Çin için 2026 projeksiyonuna ilişkin cümlede yaklaşık 12,3 GtCO2 vermekte ve bu değeri 2025 olarak tarihlemektedir. ESSD makalesi projeksiyon aralıklarını Çin için eksi yüzde 2,6 ile artı yüzde 0,8, Amerika Birleşik Devletleri için eksi yüzde 3,4 ile artı yüzde 0,8, Hindistan için artı yüzde 1,7 ile artı yüzde 7,1, Avrupa Birliği için eksi yüzde 4,0 ile artı yüzde 0,9, Japonya için eksi yüzde 2,5 ile artı yüzde 0,6, dünyanın geri kalanı için eksi yüzde 2,9 ile artı yüzde 1,5 olarak vermektedir. Global Carbon Project'in ulusal fosil CO2 emisyonları veri setinde (2026 sürümü, ülke sınırları içi emisyonlar) 2025 emisyonları Özbekistan için 34,55 milyon ton karbon (MtC), Kazakistan için 84,61 MtC, Türkiye için 132,62 MtC, Rusya için 482,17 MtC'dir; veri setinin 3,664 katsayısıyla çarpıldığında bu değerler yaklaşık 126,6, 310,0, 485,9 ve 1.766,7 MtCO2'ye karşılık gelmektedir (UzEnergyNews dönüşümü); 2024 değerleri yaklaşık 122,1, 290,8, 467,8 ve 1.788,5 MtCO2'dir.

Horizontal bars of the projected change in fossil CO2 emissions in 2026 compared with 2025, per cent: India plus 4.4; China minus 0.9; United States minus 1.3; European Union minus 1.5; Japan minus 1; rest of the world minus 0.7; international aviation minus 1; international shipping minus 1.
Şekil 3. Ülke ve bölge bazında fosil CO2 emisyonlarında 2025'e göre öngörülen değişim, 2026, yüzde. Kaynak: Global Carbon Project, Global Carbon Budget 2026, 10 Kasım 2026.

Arazi kullanımı değişimi emisyonları ve karbon yutakları

ESSD makalesi 2025 için arazi kullanımı değişiminden kaynaklanan emisyonları 1,2 ± 0,7 GtC, yani yaklaşık 4,4 GtCO2 olarak vermektedir. Basın bülteni 2026 için yaklaşık 5,1 GtCO2 vermekte ve artışı Güneydoğu Asya'da El Niño'nun başlangıcıyla ilişkili kurak koşullar altında görülen turba yangınlarına ve orman bozulmasına bağlamaktadır. Basın bültenine göre kalıcı ormansızlaşma 2016-2025 döneminde yılda ortalama yaklaşık 3,8 GtCO2 olmuş, yeniden ağaçlandırma ve yeni ağaçlandırma bu miktarın yaklaşık yarısını dengelemiştir; Çin, AB-27 ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yeniden ve yeni ağaçlandırma kaynaklı giderim yılda toplam 0,8 GtCO2'dir. ESSD makalesi 2025 için okyanus yutağını 3,2 ± 0,7 GtC, kara yutağını 3,6 ± 0,9 GtC, bütçe dengesizliğini 0,5 GtC olarak vermektedir. Basın bülteni ve SSS sayfasına göre kara yutağı, 2023-2024 El Niño'su sırasında zayıfladıktan sonra önceki düzeyine dönmüştür; SSS sayfası, 2026 El Niño'sunun etkisinin 2026'yı izleyen yılda görülmesinin beklendiğini belirtmektedir.

Atmosferik CO2 yoğunluğu

ESSD makalesi 2025 için ortalama atmosferik CO2 yoğunluğunu 425,6 ± 0,1 ppm olarak vermektedir. Yoğunluğun 2026'da 2,2 ppm artarak 427,7 ppm'e ulaşması öngörülmektedir; bu değer 1750'deki yaklaşık 278 ppm düzeyinin yüzde 54 üzerindedir. 2025'te atmosferik CO2 artış hızı yılda 4,4 GtC, yani yılda 2,06 ppm olarak verilmektedir; bu değer 2024'teki rekor artış hızının 3,6 GtC altındadır.

Kalan karbon bütçesi

ESSD makalesi, 2027 başından itibaren yüzde 50 olasılıkla kalan karbon bütçesini ısınmanın 1,5°C ile sınırlandırılması için 40 GtC (150 GtCO2), 1,7°C için 140 GtC (510 GtCO2), 2°C için 280 GtC (1.035 GtCO2) olarak vermektedir; bu değerler toplam insan kaynaklı CO2 emisyonlarının 2026 düzeyinde yaklaşık 3, 12 ve 24 yıla karşılık gelmektedir. ESSD makalesi, basın bülteni ve SSS sayfası 150 GtCO2'yi 2026 emisyon hızıyla dört yıldan kısa bir süreye eşdeğer olarak tanımlamaktadır. 2025 sürümünün nihai ESSD makalesi (cilt 18, sayfa 3211, 2026), 2026 başından itibaren yüzde 50 olasılıkla kalan bütçeleri 1,5°C için 170 GtCO2, 1,7°C için 525 GtCO2, 2°C için 1.055 GtCO2 olarak vermiştir; 2026 sürümünün değerleri sırasıyla 20, 15 ve 20 GtCO2 düşüktür ve başlangıç tarihleri bir yıl farklıdır (UzEnergyNews hesabı).

On yıllık eğilimler, temiz enerji ve karbon giderimi

SSS sayfasına göre 40 ekonomi 2016-2025 döneminde ekonomileri büyürken fosil CO2 emisyonlarını anlamlı ölçüde azaltmıştır; bu sayı 2006-2015 döneminde 22'dir. Bu 40 ekonomi güncel küresel fosil CO2 emisyonlarının yüzde 26'sını oluşturmaktadır. Basın bültenine göre Nature Climate Change makalesi, 59 ülkenin ekonomileri büyürken 2025'te 2019'dakinden daha az emisyon ürettiğini bulmaktadır; SSS sayfası bu eğilimlerin tamamının istatistiksel olarak anlamlı olmadığını not etmektedir. Basın bültenine göre Nature Climate Change makalesi, güneş ve rüzgârın önlediği emisyonların 2010'daki 0,28 GtCO2 düzeyinden 2025'te 4,1 GtCO2'ye çıktığını bulmakta ve 2026 için 4,6 GtCO2 öngörmektedir; SSS sayfasına göre 2025'te güneş, rüzgâr ve elektrikli araçların önlediği emisyonların yaklaşık yüzde 95'i, birbirine yakın paylarla güneş ve rüzgârdan gelmektedir. Basın bülteni, enerji talebindeki artışın yaklaşık üçte ikisinin güncel olarak güneş, rüzgâr ve elektrikli araçlarla karşılandığını belirtmektedir. SSS sayfasına göre, başta Çin'deki otobüs ve kamyonlar olmak üzere otomobil dışındaki elektrikli araçlar, elektrikli araçların önlediği emisyonların yaklaşık yüzde 30'unu oluşturmaktadır. Exeter Üniversitesi haber sayfasına göre Nature Climate Change makalesi, yeni enerji talebinden kaynaklanan emisyonların yüzde 64 ile yüzde 79'unun 2028 sonuna kadar yeni güneş ve rüzgâr kapasitesi ile elektrikli araçlarla dengeleneceğini hesaplamaktadır. Exeter Üniversitesi haber sayfasında, UEA'dan bir Royal Society araştırma profesörünün temiz teknolojilerin küresel emisyonların azaltılmasında somut bir etki yarattığını söylediği aktarılmaktadır. Basın bülteni ve SSS sayfasına göre yeni karbondioksit giderim yöntemleri yıllık fosil emisyonların 30 dakikadan kısa bir bölümünü dengelemektedir; Exeter Üniversitesi haber sayfasında Münih Ludwig Maximilian Üniversitesinden (LMU) bir profesörün, sera gazı nötrlüğüne ulaşmak için emisyon azaltımının yanında CO2 gideriminin de ölçeklendirilmesi gerektiğini söylediği aktarılmaktadır.

Vertical bars of emissions avoided by solar and wind in GtCO2: 0.28 in 2010, 4.1 in 2025 and 4.6 in 2026 (projection).
Şekil 4. Güneş ve rüzgârın önlediği emisyonlar, 2010, 2025 ve 2026 projeksiyonu, GtCO2. Kaynak: Nature Climate Change, 2026; Global Carbon Project'in Global Carbon Budget 2026 basın bülteni aktarımı, 10 Kasım 2026.

Temel değerler ve kaynak notları

Global Carbon Budget 2026, 2026'da fosil CO2 emisyonlarının 2025'e göre yüzde 0,4 azalarak 38,2 GtCO2 olmasını öngörmektedir; projeksiyon aralığı eksi yüzde 1,5 ile artı yüzde 0,6 arasındadır. Petrol kaynaklı emisyonların yüzde 1,9, doğal gaz kaynaklı emisyonların yüzde 0,3 azalması, kömür kaynaklı emisyonların yüzde 0,6 artması, çimento kaynaklı emisyonların yüzde 0,6 azalması öngörülmektedir. Arazi kullanımı değişimi emisyonları yaklaşık 5,1 GtCO2, toplam CO2 emisyonları 43,3 GtCO2 olarak öngörülmektedir. Atmosferik CO2 yoğunluğu 427,7 ppm olarak öngörülmekte; 2027 başından itibaren yüzde 50 olasılıkla kalan karbon bütçeleri 1,5°C için 150 GtCO2, 1,7°C için 510 GtCO2, 2°C için 1.035 GtCO2 olarak verilmektedir. Ulusal veri seti 2025 emisyonlarını Özbekistan için yaklaşık 126,6 MtCO2, Kazakistan için 310,0 MtCO2, Türkiye için 485,9 MtCO2, Rusya için 1.766,7 MtCO2 olarak vermektedir (MtC'den UzEnergyNews dönüşümü). ESSD makalesi, 17 Aralık 2026'ya kadar açık değerlendirme sürecinde olan bir tartışma makalesidir. Bu yazıdaki UzEnergyNews hesapları (fosil emisyonların toplam içindeki payı, sürümler arası farklar ve MtC-MtCO2 dönüşümleri) Global Carbon Budget değerlerinden türetilmiştir ve Global Carbon Project rakamı değildir.

Kaynaklar: Global Carbon Project, 'Fossil CO2 emissions decrease in 2026', basın bülteni, 10 Kasım 2026, globalcarbonbudget.org. Global Carbon Project, Global Carbon Budget 2026 sayfası ve 'The Global Carbon Budget FAQs 2026', globalcarbonbudget.org. Global Carbon Budget 2026, tartışma makalesi, Earth System Science Data, DOI 10.5194/essd-2026-895, tartışma başlangıcı 10 Kasım 2026. Entegre Karbon Gözlem Sistemi (ICOS), Global Carbon Budget 2026 verileri, DOI 10.18160/GCP-2026. Exeter Üniversitesi, 'Fossil CO2 emissions decrease in 2026' haber sayfası, 10 Kasım 2026. 'A further acceleration of clean energy is needed for global CO2 emissions to peak and decline', Nature Climate Change, 2026 (basın bülteni ve Exeter Üniversitesi haber sayfası aktarımı). Global Carbon Project, ulusal fosil CO2 emisyonları veri seti, 2026 sürümü (ülke sınırları içi emisyonlar), globalcarbonbudget.org Data Hub. Global Carbon Budget 2025, Earth System Science Data, cilt 18, sayfa 3211, 2026. Fosil emisyonların toplam içindeki payı, sürümler arası farklar ve MtC-MtCO2 dönüşümleri: UzEnergyNews hesabı. Analiz: UzEnergyNews.