·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR

27 Ekim 2026 Tarihli UNFCCC Ulusal Katkı Sentezi, 154 Ülke İçin 2035 Emisyon Azaltımını 2019'a Göre Yüzde 6 Olarak Vermektedir; 1,5 Derece İçin Gereken Azaltım Yaklaşık Yüzde 60'tır. COP31, 9-20 Kasım'da Antalya'da Toplanacaktır

COP31 Başkanlığı, Katılımı Teyit Edilen 85 Lideri ve Nihai Enerjide Yüzde 35 Elektrifikasyon Dâhil Altı 2035 Hedefi İçeren Eylem Gündemini Açıklamıştır; Pay 2025'te Yüzde 23'tür. Müzakere Başkanlığı Avustralya'dadır, Milli Enerji 2040 Vizyonunun 5 Kasım'da Açıklanması Planlanmaktadır

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·English version →

AFP'nin 27 Ekim 2026'da aktardığı UNFCCC Ulusal Katkı Beyanı (NDC) Sentezi, küresel emisyonun yüzde 71'ini oluşturan 154 ülkenin NDC'sini kapsamakta ve 2035'teki toplam emisyonu 2019 düzeyinin yaklaşık yüzde 6, koşullu unsurlarla birlikte yaklaşık yüzde 9 altında vermektedir. AFP, 1,5 derece için gereken azaltımı Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneline (IPCC) atıfla yaklaşık yüzde 60, 2 derece için gereken azaltımı yüzde 37 olarak vermektedir. COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya EXPO alanında toplanacak, Liderler Zirvesi 11-12 Kasım'da yapılacaktır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkan Adayı Murat Kurum, 22 Ekim'de katılımı teyit edilen lider sayısını 85 olarak açıklamış; Eylem Gündemini 10 başlık ve altı 2035 hedefi olarak tanımlamıştır. Hedeflerden biri elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 35'e ulaşmasıdır; Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) bu payı 2025 için yüzde 23 olarak vermektedir. 23 Kasım 2025 tarihli düzene göre konferansa Türkiye ev sahipliği yapmakta ve COP Başkanlığını üstlenecek, Avustralya ise Müzakere Başkanı rolünü yürütmektedir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, 26 Ekim'de Milli Enerji 2040 Vizyonunun 5 Kasım'da İstanbul'da açıklanacağını bildirmiştir. Türkiye'nin ikinci NDC'si 2035 için arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık dâhil 643 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (MtCO2e) tavan belirlemektedir.

AFP'nin RTÉ aracılığıyla 27 Ekim 2026'da aktardığına göre, Paris Anlaşması Tarafları Toplantısının sekizinci oturumu (CMA8) için hazırlanan UNFCCC Ulusal Katkı Beyanı (NDC) Sentez Raporu, Ocak 2024-Ağustos 2026 döneminde sunulan ve küresel emisyonun yüzde 71'ini oluşturan 154 ülkenin NDC'sini kapsamaktadır. Tam uygulama hâlinde 2035 emisyonu 2019 düzeyinin yaklaşık yüzde 6, koşullu hedeflerin karşılanması hâlinde yaklaşık yüzde 9 altına inmektedir. AFP, 2035'e kadar gereken azaltımı, ısınmanın 1,5 dereceyle sınırlandırılması için Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneline (IPCC) atıfla 2019 düzeyine göre yaklaşık yüzde 60, 2 derece için yüzde 37 olarak vermektedir. AFP'ye göre Birleşmiş Milletlerin 2025'teki tahmini 2035 için yüzde 10'luk azaltımdır; bu tahmin NDC'lerin önemli bölümü sunulmadan önce, henüz sunulmamış taahhütler modellenerek ve ABD'nin Paris Anlaşmasından çekilmesinden önce yapılmıştır. AFP, 2026 rakamını ABD'nin çekilmesinin ardından 2025 tahmininin altında kalan bir değer olarak aktarmaktadır. UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell, uygulamayı destekleyecek pratik önlemlere odaklanan COP31'in bazı temel açıkların giderilmesine katkı sağlayabileceğini ('can help address some of the key gaps') söylemiştir.

Konferans tarihleri ve katılım

CMA8'e de ev sahipliği yapacak COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya EXPO alanında toplanacak; Liderler Zirvesi 11-12 Kasım'da Mavi Bölgede yapılacaktır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkan Adayı Murat Kurum, 22 Ekim'deki saha ziyaretinde 85 liderin katılımını bildirdiğini, Birleşmiş Milletlerin bildirdiğine göre yaklaşık 300 bakanın beklendiğini, 159 pavyon ve 90 delegasyon ofisinin onaylandığını, 154 ülkeden 45.000 gönüllünün ve yaklaşık 2.000 sivil toplum kuruluşunun başvurduğunu, 1 milyonun üzerinde ziyaretçi beklendiğini açıklamıştır (DHA, 22 Ekim 2026). Kurum, doğrudan ekonomik hareketliliği yaklaşık 2 milyar dolar, çarpan etkileriyle toplam katma değeri 3-4 milyar dolar olarak vermiştir. Medya merkezi 4.000 ulusal ve uluslararası basın mensubuna hizmet vermekte, bunların yaklaşık 3.000'i akreditasyonu tamamlamış bulunmaktadır. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, güvenlik için 26.000 polis, jandarma ve sahil güvenlik personeli görevlendirileceğini bildirmiştir. Kurum, 23 Ekim'de aktarılan İstanbul'daki genel yayın yönetmenleri toplantısında alanı 1,1 milyon metrekare olarak vermiş; bunun 527.000 metrekaresi Mavi Bölge, 582.000 metrekaresi Yeşil Bölgedir. Kurum, Türkiye'nin 50'yi aşkın ülkeyle ikili temas yürüttüğünü de belirtmiştir (Timeturk, 23 Ekim 2026).

Eylem Gündeminin 2035 hedefleri

Kurum aynı toplantıda COP31 Eylem Gündemini, aralarında sıfır atık, temiz enerji ve elektrifikasyon, gıda güvenliği, iklime dirençli şehirler, okyanuslar ve denizler, gençlik ve eğitim, sağlık sistemleri ve yeşil sanayileşmenin bulunduğu 10 başlık ile altı küresel 2035 hedefi olarak tanımlamıştır. Hedefler şunlardır: elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 35'e çıkarılması; küresel atık üretimindeki artış hızının yarıya indirilmesi; binalarda enerji yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması; üretim ve imalatta döngüsel malzeme kullanımının en az yüzde 15'e çıkarılması; tarımda ve iklim eğitiminde farkındalığın artırılması; İklim Uygulama Köprüsünün ölçeğinin büyütülmesi. Ev sahibi ülkeler elektrifikasyon hedefini ilk kez 9 Haziran 2026'da Bonn oturumunda, payı yaklaşık yüzde 20 olarak veren Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) analizine atıfla sunmuştur (Climate Home News, 9 Haziran 2026). Gönüllü nitelikteki 35-by-35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü, Eylül 2026'daki New York İklim Haftasında katılıma açılmıştır. Climate Home News, 22 Eylül'de taahhüt metninin ek elektriğin temiz kaynaklardan sağlanmasını şart koşmadığını ve temiz elektrik kullanımını ülke koşullarına bıraktığını aktarmıştır. Haberde düşünce kuruluşu E3G'nin kıdemli uzmanlarından biri, elektriğin temiz olması gerektiğini ('has to be clean') ve taahhüdün karbonsuzlaşma adımı olacağına ilişkin güvencenin yeterince açık olmadığını söylemiş; E3G'nin küresel temiz enerji diplomasisinden sorumlu direktör yardımcısının, ülkelerin kömür ve gaz santrallerini kapatarak şebekelerini temizlemesine ilişkin açıklamasına da yer verilmiştir. IEA'nın 22 Eylül 2026 tarihli Elektrifikasyon Özel Raporu, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2000 için yüzde 17, 2025 için yüzde 23 olarak ölçmekte; 2035 payını mevcut politika ayarlarıyla yaklaşık yüzde 30, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosunda yüzde 35 olarak vermektedir. UzEnergyNews'in 1 Ekim 2026 tarihli 20 numaralı Weekly Insight yazısı bu değerleri ayrıntılı olarak aktarmıştır. Başkanlık 21 Eylül'de, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği ile birlikte hazırlanan ve ülkelerin yapay zekâ altyapısı yatırımlarını küresel iklim hedefleriyle uyumlu kılmasını öngören Antalya Yapay Zekâ Taahhüdünü de duyurmuştur (Climate Home News, 21 Eylül 2026). COP31 Başkanlığı taahhüt metnini 27 Ekim 2026'da Antalya Artificial Intelligence Pledge başlığıyla yayımlamış, ülkeleri ve kuruluşları imzaya davet etmiştir (Dünya Kaynakları Enstitüsü açıklaması, 27 Ekim 2026). Metin, hedeflerin gönüllü olduğunu, bağlayıcı kural koymadığını ve yeni yükümlülük doğurmadığını belirtmektedir; imzacılar, aralarında yapay zekâ ve veri merkezi altyapısında sıfır ve düşük emisyonlu enerjiyle beslenen payın artırılması ile yapay zekâ sistemlerinin çevresel etkilerinin ölçülmesinin ve raporlanmasının desteklenmesi bulunan dört eylemi üstlenmekte, ortak ilerlemeyi COP32'den başlayarak 2030'a kadar her Taraflar Konferansında değerlendirmeye davet edilmektedir (taahhüt metni, cop31.tr).

Başkanlık düzeni

Avustralya Başbakanlığının 23 Kasım 2025 tarihli ortak açıklamasına göre COP31 konferansı ve Dünya Liderleri Zirvesi Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da yapılmakta, Türkiye COP Başkanlığına aday gösterilmektedir. Avustralya ise İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen aracılığıyla COP30'un sonundan COP31'in sonuna kadar Müzakere Başkanı (President of Negotiations) rolünü yürütmekte ve müzakereler üzerinde münhasır yetki taşımaktadır. Aynı açıklamaya göre Avustralya, Pasifik ülkeleriyle birlikte 2026'da Pasifik'te liderlere yönelik bir COP öncesi toplantıya başkanlık etmiştir; Eylem Gündemi gelişmekte olan küçük ada devletlerinin (SIDS) iklim finansmanı ihtiyaçlarına ayrılmış bir COP31 oturumunu içermekte, dünya liderleri ise Pasifik iklim çalışmalarını desteklemek üzere Pasifik ülkelerinin yönettiği bir fon olarak tanımlanan Pasifik Dayanıklılık Fonuna (Pacific Resilience Facility) taahhütte bulunmaya davet edilmektedir. Bakanlar ve üst düzey yetkililer COP öncesi toplantı (Pre-COP) için 5-8 Ekim 2026'da Fiji'de bir araya gelmiş, liderler 5-6 Ekim'de Tuvalu'yu ziyaret etmiştir (COP31 için Avustralya-Pasifik Ortaklığı). COP31 Başkan Adayı ile COP31 Müzakere Başkanı, Taraflara gönderilen 19 Ekim 2026 tarihli mesajla (UNFCCC referansı MTP/O/ISCP/COP31) kendi adlarına gayriresmî istişare yürütecek dört bakan çifti atamıştır: azaltımda Almanya ve Hindistan, finansmanda Fransa ve Filipinler, uyumda Sierra Leone ve Birleşik Krallık, adil geçişte Meksika ve Polonya. Okyanus temelli iklim çözümlerine ilişkin görüşleri toplamak üzere Kanada ve Palau'dan oluşan beşinci bir çift atanmıştır. Mesajda ek çiftlerin atanabileceği belirtilmektedir.

Türkiye'nin iklim taahhütleri

Türkiye 2053 net sıfır hedefini Paris Anlaşmasını onayladığı 2021 yılında belirlemiş, Uzun Dönemli İklim Stratejisini Kasım 2024'te COP29'da yayımlamıştır. Kasım 2025'te sunulan ikinci NDC, 2035 için arazi kullanımı, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık (LULUCF) dâhil 643 MtCO2e tavan belirlemektedir; referans senaryo 1.109 MtCO2e, aradaki fark 466 MtCO2e'dir. Önceki NDC 2030 için 695 MtCO2e düzeyi öngörmüştü. Climate Action Tracker, 2035 düzeyini LULUCF hariç 694 MtCO2e (2018'in yüzde 31 üzeri) olarak hesaplamakta ve NDC'yi 'critically insufficient' (kritik ölçüde yetersiz) olarak derecelendirmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 toplam sera gazı emisyonunu yüzde 5,3 artışla 584,5 MtCO2e olarak vermiştir; enerjinin payı yüzde 71,8 (419,9 MtCO2e), kişi başı emisyon 6,8 tondur (27 Mart 2026 tarihli bülten, DHA aktarımı). 7552 sayılı İklim Kanunu 9 Temmuz 2025 tarihli ve 32951 sayılı, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmeliği ise 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Son yönetmeliğe göre piyasayı Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) işletmekte, tahsisatlar birincil piyasada ihale yoluyla satılmaktadır.

Enerji politikası takvimi

Bayraktar, 26 Ekim 2026'da Milli Enerji 2040 Vizyonunun konferansın açılışından dört gün önce, 5 Kasım'da İstanbul'da yapılacak lansmanla kamuoyuyla paylaşılacağını söylemiştir (Anadolu Ajansı, 26 Ekim 2026); belge yayımlanmamıştır.

İzlenecek başlıklar

Ekim 2026'da aktarılan NDC sentezi, Ocak 2024-Ağustos 2026 döneminde sunulan ve küresel emisyonun yüzde 71'ini oluşturan 154 ülkenin NDC'sini kapsamaktadır. 2025 Sentez Raporu (FCCC/PA/CMA/2025/8, 28 Ekim 2025), 1 Ocak 2024-30 Eylül 2025 döneminde kaydedilen 64 yeni NDC'yi kapsamış ve bu 64 Tarafın 2035 emisyonunu 2019 düzeyinin yüzde 17 altında vermiştir; AFP'ye göre 2025'teki yüzde 10'luk tahmin henüz sunulmamış taahhütleri modellemiş ve ABD'nin Paris Anlaşmasından çekilmesinden önce yapılmıştır. Yüzde 35'lik elektrifikasyon hedefi, IEA'nın 2025 için verdiği yüzde 23 ile ve Haziran'daki sunumda atıf yapılan IRENA analizindeki yaklaşık yüzde 20 ile karşılaştırılmaktadır. IEA'nın yüzde 23'lük değeri 2025 yılına aittir ve 22 Eylül 2026 tarihli raporundan alınmıştır; yaklaşık yüzde 20'lik pay ise IRENA analizine ilişkin 9 Haziran 2026 tarihli Climate Home News haberinden alınmıştır. 22 ve 23 Ekim tarihli katılım rakamları farklı büyüklükleri (lider, bakan, akredite basın mensubu, gönüllü, ziyaretçi) ölçmektedir ve ayrı ayrı verilmektedir. 643 MtCO2e tavanı LULUCF'yi kapsamakta, Climate Action Tracker'ın 694 MtCO2e değeri ise kapsamamaktadır; TÜİK'in 2024 toplamıyla karşılaştırma aynı envanter sınırını gerektirmektedir. Basında Milli Enerji 2040 Vizyonunun içeriğine ilişkin dolaşan rakamlar resmî değildir ve bu metinde yer almamaktadır.

Kaynaklar: UNFCCC, COP31 Başkanlığı ve Müzakere Başkanlığından Taraflara ve gözlemcilere mesaj, 'Appointment of Ministerial pairs', 19 Ekim 2026. Ulusal katkı sentezi: AFP, RTÉ aktarımı, 27 Ekim 2026. Avustralya Başbakanlığı, 'COP to be hosted by Türkiye with Australia leading negotiations' başlıklı ortak açıklama, 23 Kasım 2025. Saha ziyareti ve güvenlik: DHA, 22 Ekim 2026. Genel yayın yönetmenleri toplantısı: Timeturk, 23 Ekim 2026. Milli Enerji 2040 lansman tarihi: Anadolu Ajansı, 26 Ekim 2026. Elektrifikasyon hedefi ve taahhüdü: Climate Home News, 9 Haziran 2026 ve 22 Eylül 2026. Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü: Climate Home News, 21 Eylül 2026; Dünya Kaynakları Enstitüsü açıklaması, 27 Ekim 2026; COP31 Başkanlığı, Antalya Artificial Intelligence Pledge metni (cop31.tr). COP öncesi toplantı: COP31 için Avustralya-Pasifik Ortaklığı, 'Pacific Pre-COP sets launchpad for climate summit in Türkiye' (cop31-pacific.com); UNFCCC'nin 19 Ekim 2026 tarihli mesajı. Uluslararası Enerji Ajansı, Electrification Special Report, 22 Eylül 2026; UzEnergyNews Weekly Insight #20, 1 Ekim 2026. Climate Action Tracker, Türkiye 2035 NDC değerlendirmesi, 16 Eylül 2026 tarihli ülke sayfası güncellemesi. UNFCCC, FCCC/PA/CMA/2025/8 sayılı NDC Sentez Raporu, 28 Ekim 2025. TÜİK sera gazı envanteri bülteni, 27 Mart 2026, DHA aktarımı. 32951, 33353 ve 33407 sayılı Resmî Gazete, Erdem & Erdem aktarımı. Telif korumalı içerik yeniden üretilmemiştir. Analiz: UzEnergyNews.