·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR
★ GÜNÜN HABERİ⚡ Elektrik🇹🇷 Türkiye

Ember, Türkiye'nin Nihai Enerji Tüketiminde Mevcut Teknolojilerle Elektriklenebilir Payı Yüzde 85 Olarak Vermektedir; Elektriğin Payı 2024'te Yüzde 21,8'dir

Ember, Elektriklenebilir Payı Binalarda Yüzde 100, Ulaştırmada Yüzde 96, Sanayide Yüzde 58, Mevcut Eğilimle 2035 Payını Yüzde 24,4 Olarak Vermektedir; Taahhüt Düzeyi Yüzde 35'tir. Kurulu Güç Eylül 2026 Sonunda 127.355 MW, Yenilenebilir Payı Yüzde 63,1'dir

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·English version →

Ember'in 27 Ekim 2026'da yayımladığı analiz, Türkiye'nin nihai enerji talebinin hâlihazırda kullanımda olan elektrikli teknolojilerle karşılanabilecek bölümünü yaklaşık yüzde 85 olarak vermektedir: binalarda yüzde 100, ulaştırmada yüzde 96, sanayide yüzde 58. Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı 2024'te yüzde 21,8'dir; bu pay 2018'de yüzde 21,5, 1990'da yaklaşık yüzde 10'dur. Fosil yakıtların payı 1990'da yüzde 70,9, 2024'te yüzde 70,4'tür. Ember, mevcut eğilimle 2035 payını yüzde 24,4 olarak hesaplamaktadır; bu değer, analizde Türkiye için referans hedef olarak kullanılan COP31 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdündeki yüzde 35 düzeyinin yaklaşık 11 puan altındadır. Fosil tüketimi eğilimini sürdürürken yüzde 35'e ulaşılması, elektrik talebinin yılda yaklaşık yüzde 9 büyümesini, 2035'te 790 TWh talebi ve mevcut kurulu güç bileşimiyle yaklaşık 200 GW yeni kapasiteyi gerektirmektedir. Ember, konut ısı pompalarının tek başına ulusal orana katkısını yaklaşık 11 puan olarak vermektedir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre kurulu güç Eylül 2026 sonunda 127.355 MW'tır; bunun 80.315 MW'ı, yani yüzde 63,1'i yenilenebilir kaynaklardandır.

Enerji düşünce kuruluşu Ember'in Türkiye kıdemli enerji analisti tarafından hazırlanan ve 27 Ekim 2026'da yayımlanan analiz, Türkiye'nin nihai enerji talebinin hâlihazırda kullanımda olan elektrikli teknolojilerle karşılanabilecek bölümünü yaklaşık yüzde 85 olarak vermektedir. Sektörel potansiyel, enerji kullanımının binalarda yüzde 100'ü, ulaştırmada yüzde 96'sı, sanayide yüzde 58'idir. Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı (elektrifikasyon oranı) 1990'da yaklaşık yüzde 10, 2018'de yüzde 21,5, 2024'te yüzde 21,8'dir. 1990-2024 döneminde elektrik talebi yaklaşık 7 kat, toplam nihai enerji talebi yaklaşık 3 kat artmış; fosil yakıtların nihai enerji tüketimindeki payı yüzde 70,9'dan yüzde 70,4'e inmiştir. Ember, mevcut eğilimin sürmesi hâlinde elektrifikasyon oranını 2035 için yüzde 24,4 olarak hesaplamaktadır. Bu değer, COP31 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdünde 2035 için belirlenen ve analizde Türkiye için referans hedef olarak kullanılan yüzde 35 düzeyinin yaklaşık 11 puan altındadır.

Sektörlere göre elektrik payı ve potansiyel

2024'te elektrik, enerji tüketiminin binalarda yüzde 32'sini, sanayide yaklaşık yüzde 30'unu, ulaştırmada yüzde 1'den azını karşılamıştır. Ulusal seri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının (ETKB) enerji denge tablolarından enerji dışı kullanım hariç tutularak kurulmuştur; Ember, karşılaştırmada kullanılan tarihsel elektrik tüketimi büyüme hızlarını 1972-2024 dönemini kapsayan ulusal enerji denge tablolarından hesaplamaktadır. Elektriklenebilir potansiyel, Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Temiz Enerji Teknolojisi Kılavuzuna (Clean Energy Technology Guide) dayanmakta ve teknoloji hazırlık düzeyi 9 olan teknolojileri kapsamaktadır. Ember, yerine geçilen fosil yakıtlı teknolojiye göre verim çarpanını elektrikli otomobilde 3,6, ağır vasıtada 1,5, ısı pompasında 2,5, sanayi ısısında 2 olarak almakta; iletim ve dağıtım kaybını yüzde 15 olarak varsaymaktadır.

2035'e kadar senaryolar

2014-2024 döneminde fosil yakıt tüketimi yılda yaklaşık yüzde 2,5, elektrik tüketimi yılda yaklaşık yüzde 4 büyümüştür; 2018-2024 döneminde bu oranlar sırasıyla yüzde 2,8 ve yaklaşık yüzde 3'tür. Elektrifikasyon oranı 2013-2024 arasında 1,3 puan artmıştır; 2035'e kadar yüzde 35'e ulaşılması 11 yılda yaklaşık 13 puanlık artış gerektirmektedir. Ember bu hızı önceki hızın on katı olarak tanımlamaktadır. Fosil yakıt tüketiminin 2024 düzeyinde kalması hâlinde elektrik talebinin yılda yaklaşık yüzde 6,7 büyümesi gerekmektedir. Fosil tüketiminin eğilimini sürdürmesi hâlinde gereken büyüme yılda yaklaşık yüzde 9'dur; bu durumda elektrik talebi 2035'te 480 TWh artışla, yani 2024 düzeyinin 2,6 katı olarak 790 TWh'ye ulaşmakta ve mevcut kurulu güç bileşimiyle yaklaşık 200 GW yeni üretim kapasitesi gerekmektedir. Ember, elektrik talebindeki büyümenin 1972-1980 döneminde yılda yüzde 9'u aştığını belirtmektedir. Aynı senaryo 19 milyon elektrikli otomobil, 6,5 milyon elektrikli ticari araç, 20 milyon konutta ısı pompası ve sanayide yaklaşık 12 GW elektrikli ısı kapasitesi içermekte; her yıl yaklaşık 1,7 milyon yeni elektrikli otomobilin trafiğe çıkmasını ve 1,8 milyon konuta ısı pompası kurulmasını öngörmektedir.

Isı pompaları ve konut tarifesi eşiği

Ember, konut ısı pompalarının tek başına ulusal elektrifikasyon oranına katkısını yaklaşık 11 puan olarak vermektedir. Ember'in yönteminde her teknolojinin katkısı, 2024 tüketim yapısı sabit tutularak ayrı ayrı hesaplanmakta; konutlarda ısınma, sıcak su ve pişirmenin tamamının ısı pompalarına ve elektrikli ocaklara geçtiği varsayılmaktadır. Ember, birden fazla sektörün aynı anda dönüşmesi hâlinde toplam etkinin tekil katkıların toplamından farklı olacağını belirtmektedir. Bir ısı pompası, bina ısıtmasında gaz kazanına göre yaklaşık 2,5 kat verimlidir. Ember'in atıf yaptığı Doğalgaz Cihazları Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (DOSİDER) verisine göre Türkiye'de her yıl yaklaşık 1 milyon gaz kazanı satılmaktadır. Analiz, son kaynak tedarik tarifesinin (SKTT) yıllık 4.000 kWh tüketim eşiğinin ısı pompası kullanan haneleri yüksek maliyetli kademelere taşıdığını belirtmektedir: elektriğin birim fiyatı, kademeli konut tarifesinin üst kademesinde sübvansiyonlu doğal gaz fiyatının yaklaşık 3, SKTT'de yaklaşık 4 katıdır.

Ulaştırma ve enerji ithalatı

Türkiye'de Eylül 2026 itibarıyla 490.000 elektrikli otomobil bulunmaktadır; bu sayı yaklaşık 18 milyonluk otomobil filosunun yüzde 2,7'sine, otomobillerin enerji kullanımının ise yaklaşık yüzde 1'ine karşılık gelmektedir. 2025'te elektrikli otomobil satışı 190.000 adet, yeni otomobil satışlarının yüzde 17'sidir ve Türkiye 2025'te Avrupa'nın dördüncü büyük elektrikli otomobil pazarı olmuştur; Ember bu rakamlar için Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) ile Türkiye İstatistik Kurumuna (TÜİK) atıf yapmaktadır. 2027'den itibaren yeni otomobil satışlarının tamamının elektrikli olması hâlinde otomobil enerji kullanımının elektrifikasyonu 2035'te yaklaşık yüzde 17'ye ulaşmakta ve ulusal orana 1,6 puan eklemektedir; ulusal oranda her ek puan yaklaşık 5,7 milyon elektrikli otomobile karşılık gelmektedir. Yüzde 35 senaryosundaki 19 milyon elektrikli otomobil, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) 2035 için 7 milyonluk yüksek senaryosunun 2,5 katından fazladır. Karayolu ulaştırması Türkiye'nin enerji ithalatının yaklaşık üçte birini, dizel ise karayolu yakıtının üçte ikisini oluşturmaktadır. Ember, Hürmüz krizi olarak adlandırdığı aksamanın karayolu ulaştırmasına yönelik 2026 petrol ithalat maliyetine ek etkisini 5,2 milyar ABD doları olarak vermektedir.

Sanayi ve karbon fiyatlaması

200 santigrat dereceye kadar sanayi ısısı mevcut elektrikli teknolojilerle karşılanabilmektedir; yüzde 35 senaryosu sanayide yaklaşık 12 GW elektrikli ısı kapasitesi gerektirmektedir. Ember, Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının (SKDM) Türkiye'ye yıllık maliyetini yüksek senaryoda 2,5 milyar avroya kadar hesaplamaktadır. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Ember'in politika önerileri

Ember'in önerileri arasında şunlar yer almaktadır: ulusal hedefin mutlak hedefler içeren sektörel yol haritalarına bölünmesi; kurumlar arası koordinasyon ve ilerleme takibinin, 2025'te yürürlüğe giren ve kamu kurumlarının planlarını 2027 sonuna kadar elektrifikasyon hedefleriyle uyumlu hâle getirmesini öngören İklim Kanunu ile kurulan Karbon Piyasası Kuruluna verilmesi; ısı pompası kullanan haneler için kademeli tarifedeki tüketim eşiğinin yükseltilmesi; ömrünü dolduran fosil yakıtlı araçların yalnız elektrikli eşdeğerleriyle değiştirilmesini şart koşan bir hurda uygulaması; 2027'den itibaren satın alınan yeni şehir içi yolcu otobüslerinde kademeli olarak artan elektrikli araç zorunluluğu; Türkiye Emisyon Ticaret Sisteminde emisyon tavanının ve fiyat koridorunun kısa sürede belirlenmesi.

Üretim bileşimi ve kurulu güç

Ember, yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payını 2015 için yüzde 32, 2025 için yüzde 43; güneş ve rüzgârın payını aynı yıllar için yüzde 4,5 ve yüzde 22 olarak vermektedir. Ember (27 Ekim 2026), rüzgâr ve güneş kurulu gücünü 40 GW'ın üzerinde, ulusal hedefi bu kapasitenin 2035'e kadar üç katına çıkarılması, çatı güneşi potansiyelini 120 GW olarak vermektedir. Anadolu Ajansının Türkiye Today aracılığıyla 25 Ekim 2026'da ve Hürriyet Daily News'in 26 Ekim 2026'da aktardığı ETKB verilerine göre kurulu güç Eylül 2026 sonunda 127.355 MW'tır; bunun 80.315 MW'ı, yani yüzde 63,1'i yenilenebilir kaynaklardandır. Kırılım şöyledir: hidroelektrik 32.332 MW (yüzde 25,4), güneş 28.222 MW (yüzde 22,2), doğal gaz 25.009 MW (yüzde 19,6), rüzgâr 15.540 MW (yüzde 12,2), yerli kömür 11.565 MW (yüzde 9,1), ithal kömür 10.466 MW (yüzde 8,2), biyokütle 2.423 MW (yüzde 1,9), jeotermal 1.798 MW (yüzde 1,4). Güneş ve rüzgâr toplamı 43.762 MW (yüzde 34,4), yerli kaynakların kurulu güçteki payı yüzde 72,1'dir. Eylül 2026'da üretim 31,79 milyar kWh'dir; bunun 18,10 milyar kWh'si (yüzde 56,9) yenilenebilir kaynaklardan, 8,27 milyar kWh'si (yüzde 26) hidroelektrikten, 4,32 milyar kWh'si (yüzde 13,6) güneşten, 3,84 milyar kWh'si (yüzde 12,1) rüzgârdan, 22,35 milyar kWh'si (yüzde 70,3) yerli kaynaklardan sağlanmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NSosyal paylaşımında Eylül ayı üretiminde dışa bağımlılığın yüzde 30'un altına indiğini belirtmiştir. Yenilenebilir kaynakların kurulu güçteki payı Temmuz sonunda yüzde 62,8 (Enerdata), Ağustos sonunda yüzde 62,9'dur (Hürriyet Daily News). Ekonomi Gazetesi'nin aktardığı Aralık 2025 sonu ETKB verilerine göre kurulu güç 122.519 MW, bunun yenilenebilir bölümü 76.281 MW'tır.

Uluslararası ve ulusal referans değerler

Ember, IEA World Energy Balances verisine atıfla elektrifikasyon oranını dünya ve Avrupa Birliği için yaklaşık yüzde 23, Asya için yüzde 28, Orta Doğu için yüzde 20, Afrika için yüzde 12 olarak vermektedir. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı sıfatıyla ve Avustralya'nın talebiyle hazırlanan IEA Elektrifikasyon Özel Raporu (22 Eylül 2026), elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2000 için yüzde 17, 2025 için yüzde 23 olarak ölçmekte; 2035 payını mevcut politika ayarlarıyla yaklaşık yüzde 30, 2025 koşullarında maliyet etkin potansiyelle yüzde 33, Yüksek Elektrifikasyon Senaryosunda yüzde 35 olarak vermektedir. Rapor, 2025 küresel sektör paylarını binalarda yaklaşık yüzde 40, sanayide yüzde 28, ulaştırmada yaklaşık yüzde 2, Türkiye'nin dâhil olduğu Avrupa bölge grubunun payını yaklaşık yüzde 24 olarak vermekte; Türkiye için ülke düzeyinde bir oran yayımlamamaktadır. ETKB'nin Ocak 2023'te kamuoyuna açıkladığı Türkiye Ulusal Enerji Planı (2022), elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını 2020 için yüzde 21,8, 2035 için yüzde 24,9; 2035 elektrik tüketimini 510,5 TWh olarak vermektedir (s. v ve s. 21). Bayraktar, 26 Ekim 2026'da Milli Enerji 2040 Vizyonunun 5 Kasım'da İstanbul'da açıklanacağını söylemiştir (Anadolu Ajansı, 26 Ekim 2026); 29 Ekim 2026 itibarıyla belge yayımlanmamıştır.

İzlenecek başlıklar

Bu metinde dört ayrı büyüklük yer almaktadır ve hiçbiri diğerinden türetilmemektedir: yenilenebilir kaynakların kurulu güçteki payı (yüzde 63,1, Eylül 2026), aylık üretimdeki payı (yüzde 56,9, Eylül 2026), yıllık üretimdeki payı (yüzde 43, 2025, Ember) ve elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı (yüzde 21,8, 2024). Elektrikli araç rakamları kaynağa göre değişmektedir: IEA Elektrifikasyon Özel Raporu 2025 satışını yaklaşık 240.000 adet ve yüzde 20'nin üzerinde pay, filoyu 500.000'in üzerinde vermekte; Ember analizinde bu değerler 190.000, yüzde 17 ve 490.000'dir. Ember'in atıf yaptığı yaklaşık yüzde 23'lük küresel değer IEA World Energy Balances verisinden gelmekte, IEA özel raporundaki yüzde 23 ise 2025 yılına ait bulunmaktadır. Yüzde 35, Ember'in Türkiye'ye uyguladığı küresel taahhüt değeridir; iki kaynağın elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı olarak adlandırdığı gösterge için Ulusal Enerji Planındaki (2022) 2035 değeri yüzde 24,9, Ember'in eğilim değeri yüzde 24,4'tür. Ember sayfası 2024 oranını özet bölümünde yüzde 22'ye yuvarlamakta, metin gövdesinde yüzde 21,8 olarak vermektedir; bir ara başlıkta binalar ve sanayi için yüzde 30, metinde binalar için yüzde 32 yer almaktadır. Bu metinde gövde değerleri kullanılmıştır. ETKB kurulu güç rakamları, bakanlık açıklamasının basın aktarımından alınmıştır.

Kaynaklar: Ember, 'Türkiye could electrify 85% of its energy use', 27 Ekim 2026. Kurulu güç ve Eylül 2026 üretimi: ETKB verisi, Anadolu Ajansının Türkiye Today aktarımı, 25 Ekim 2026; Hürriyet Daily News, 26 Ekim 2026; Daily Sabah; Endeks24. Temmuz ve Ağustos 2026 payları: Enerdata; Hürriyet Daily News. Aralık 2025 sonu kurulu güç: ETKB verisi, Ekonomi Gazetesi aktarımı. Uluslararası Enerji Ajansı, Electrification Special Report, 22 Eylül 2026, s. 16 ve 31 (yüzde 17 ve yüzde 23), s. 20 ve 48 (yaklaşık yüzde 30), s. 15, 51 ve 53 (yüzde 33), s. 15 ve 46 (yüzde 35), s. 30, 31, 49 ve 88 (sektör payları), s. 32 (Avrupa, yaklaşık yüzde 24), s. 188 (bölge grubu) ve s. 25, 70 ve 72. ETKB, Türkiye Ulusal Enerji Planı (2022), Ocak 2023'te açıklanmıştır, s. v ve s. 21. Milli Enerji 2040 lansman tarihi: Anadolu Ajansı, 26 Ekim 2026. 33353 sayılı Resmî Gazete, 27 Ağustos 2026. Telif korumalı içerik yeniden üretilmemiştir. Analiz: UzEnergyNews.