Özbekistan'da Temiz Enerji %30'a Yaklaştı — Peki Şebeke Yetişebilecek mi?
Özbekistan'da Temiz Enerji Kapasitesi %30'a Yaklaştı: 2026 İlk Yarı Verileri Yapısal Dönüşümü Doğruluyor
2026 ilk yarı verileri temiz kaynakların kurulu gücün yaklaşık %30'una ulaştığını, yenilenebilir üretimin %23 arttığını gösteriyor. Özbekistan bu yıl 6,7 GW yeni kapasite planlıyor ve 2030 hedefini %54'e çıkardı. Ama dağıtım varlıklarının yarısından fazlası ömrünü aşmışken belirleyici kısıt artık şebeke — ve onu modernize etmek için gereken yaklaşık 4 milyar dolar.
18 Haziran'da yayımlanan 2026 ilk yarı üretim verileri, güneş, rüzgâr ve hidroelektriğin Özbekistan'ın kurulu elektrik gücünün yaklaşık yüzde 30'una ulaştığını gösteriyor — hükümetin Mayıs ayında Enerji Haftası'nda öne çıkardığı eşik. Ülke 1 Ocak ile 15 Haziran arasında bir yıl öncesine göre yüzde 6 artışla 42,2 milyar kWh üretirken, yenilenebilir kaynaklardan üretim yüzde 23 artarak 9,8 milyar kWh'e çıktı.
Kapasite, Üretimin Önünde
Toplam 27,3 GW gücündeki 157 santral içinde güneş (3.930 MW) ve rüzgâr (1.652 MW) birlikte 5,5 GW'ı aştı; hidroelektrik buna 2,4 GW daha ekliyor. Termik santraller hâlâ kapasitenin yaklaşık üçte ikisini (17,8 GW) oluşturuyor; yenilenebilirlerin fiili üretimdeki payının — yaklaşık yüzde 23 — kurulu güçteki payının, yaklaşık yüzde 30, gerisinde kalmasının nedeni de bu. Şimdiden 1,5 GW'a yaklaşan batarya depolama, bu farkı daraltmayı amaçlıyor.
İnşa Hamlesi ve Bedeli
Taşkent 2026 sonuna kadar 6,7 GW yeni kapasite devreye almayı planlıyor — 2,8 GW güneş, 2,5 GW termik, 884 MW depolama, 470 MW rüzgâr ve 68 MW hidroelektrik — bu da beklenen üretimi yaklaşık 90 milyar kWh'e taşıyacak. Sektör 35 milyar dolara yakın yatırım çekti; Cumhurbaşkanı 2030 yenilenebilir hedefini yüzde 54'e yükseltti.
Asıl Kısıt Şebeke
Ancak bağlayıcı kısıt giderek üreticiler değil, şebekenin kendisi. 2030'a kadar planlanan 17 GW'ı aşkın yenilenebilir gücü soğurabilmek için yaklaşık 6.000 km yeni yüksek gerilim hattı ve 6.000 MW ek trafo merkezi kapasitesi gerekiyor; Taşkent şebekeyi beş yılda modernize etmek için yaklaşık 4 milyar dolar ayırdı — bir kısmı Asya Kalkınma Bankası, Dünya Bankası ve Yeşil İklim Fonu tarafından finanse ediliyor. İhtiyaç yapısal: Özbekistan'ın dağıtım varlıklarının yarısından fazlası 30 yıllık hizmet ömrünü çoktan aşmış durumda ve teknik kayıplar hâlâ yüzde 13 ila 15 dolayında (2030 hedefi yüzde 8-9). On yılın geri kalanı için belirleyici soru, yaşlanan bir şebekenin yeni temiz kapasitenin ne kadarını gerçekten taşıyabileceği — yüzde 30 eşiği bir kurulu güç başarısı; ama bunu tüketiciye ulaşan temiz elektriğe çevirmek artık paneller ve türbinler kadar hatlara, trafo merkezlerine ve depolamaya bağlı.