·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR

Özbekistan 4,7 Milyar Dolarlık Altı Enerji Anlaşması İmzaladı; 2030 Hedefleri 22.000 MW Yeni Kapasite ve Üretimde Yüzde 54 Yenilenebilir Payı

Cumhurbaşkanının 16 Ekim'de Yakıt ve Enerji Yatırımcılarıyla Yaptığı Açık Diyalog Toplantısında 2050'ye Uzanan İlk Ulusal Enerji Master Planı İçin 1 Temmuz 2027 Tarihi Belirlendi, 2.200 MW Güneş ve Rüzgâr İhalesi Duyuruldu, İkinci ve Üçüncü Nükleer Santral Planları Teyit Edildi

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·English version →

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 16 Ekim 2026'da Taşkent'te yakıt ve enerji yatırımcılarıyla yaptığı açık diyalog toplantısında 3.000 MW üretim kapasitesi ve 400 MW enerji depolaması öngören, toplam değeri 4,7 milyar dolar olan altı anlaşmanın imzalandığını açıklamıştır. Cumhurbaşkanlığı 2030 için 22.000 MW yeni üretim kapasitesi, yıllık 129 milyar kWh'yi aşan üretim, hidroelektrik dâhil yenilenebilir kaynakların üretimdeki payının yüzde 54'e (Cumhurbaşkanının açıkladığı mevcut oran yüzde 31) çıkarılması, 4,5 GW depolama, 5.000 km enerji hattı ve 16 büyük trafo merkezi hedeflerini belirlemiştir. Şebeke bağlantı imkânları haritası 1 Mart 2027'ye, 2050'ye uzanan ilk Ulusal Enerji Master Planı 1 Temmuz 2027'ye kadar hazırlanacaktır. Toplam 2.200 MW gücündeki altı güneş ve rüzgâr projesi, arazi, şebeke bağlantısı ve elektrik alım koşulları önceden yayımlanarak açık ihaleye çıkarılacaktır. Cumhurbaşkanı, ikinci nükleer santral için görüşmelerin 17 Ekim'de yapılacağını ve üçüncü bir santralin de planlandığını belirtmiştir; saha, kapasite ve ortaklar açıklanmamıştır.

Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 16 Ekim 2026'da Taşkent'te Özbekistan yakıt ve enerji sektörü yatırımcılarıyla açık diyalog toplantısı yapmıştır. Ulusal haber ajanslarının ve Cumhurbaşkanlığı basın sözcüsünün kanalının aktardığına göre, toplam değeri 4,7 milyar dolar olan ve 3.000 MW üretim kapasitesi ile 400 MW enerji depolaması öngören projeler için altı anlaşma imzalanmıştır. Cumhurbaşkanlığı proje bazında döküm yayımlamamıştır. Euronews'in edindiği proje listesinde katılımcı şirketler arasında Suudi Arabistan'dan ACWA Power ve Saudi Tabreed, Birleşik Arap Emirlikleri'nden AMEA Power, Japonya'dan Toyota Tsusho ve Sojitz, Fransa'dan EDF, Katar'dan Nebras Power ile StorEn ve CRE International yer almaktadır.

Başlangıç noktası ve 2030 hedefleri

Cumhurbaşkanı, son on yılda enerji sektörüne çekilen yatırımı 35 milyar dolar, ortak ülke sayısını ise dönemin başındaki iki-üç ülkeye karşılık ondan fazla olarak açıklamıştır. Güneş, rüzgâr ve hidroelektrik kurulu gücü 11,1 GW'tır; yenilenebilir kaynaklar elektrik üretiminin yüzde 31'ini karşılamaktadır ve kişi başı elektrik üretimi yüzde 28 artışla 2.300 kWh'ye yükselmiştir. Enerji Bakanlığı'nın Ocak–Ağustos 2026 verilerine göre elektrik üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 8,7 artışla 62,8 milyar kWh olmuştur. Bunun 44,5 milyar kWh'si termik santrallerden, 9,1 milyar kWh'si büyük güneş ve rüzgâr santrallerinden, 6,2 milyar kWh'si hidroelektrik santrallerinden, 2,3 milyar kWh'si çatı güneş sistemlerinden gelmiştir. Tüketim yüzde 6,2 artışla 61,4 milyar kWh'ye, ihracat yüzde 31,7 artışla 3,1 milyar kWh'ye yükselmiş, ithalat yüzde 28 düşüşle 1,7 milyar kWh'ye gerilemiştir. Bu verilere göre büyük güneş ve rüzgâr santralleri, hidroelektrik santralleri ve çatı güneş sistemleri sekiz aylık üretimin yüzde 28,0'ını karşılamıştır. Doğal gaz üretimi aynı sekiz ayda bir önceki yıla göre yüzde 16,3 düşmüştür.

2030 için açıklanan hedefler 22.000 MW yeni üretim kapasitesi, 129 milyar kWh'yi aşan yıllık elektrik üretimi ve hidroelektrik dâhil yenilenebilir kaynakların toplam üretimdeki payının yüzde 54'e çıkarılmasıdır. Şebeke tarafında program 2030'a kadar 5.000 km enerji hattı, 16 büyük trafo merkezi ve 4,5 GW enerji depolaması öngörmektedir. Cumhurbaşkanlığı, son beş yılda şebeke modernizasyonuna 2 milyar dolardan fazla kaynak ayrıldığını, üretim, depolama ve şebeke altyapısını birleştiren entegre projelere öncelik verileceğini ve uzun süreli depolama için yatırımcı katılımıyla pompaj depolamalı hidroelektrik santralleri planlandığını açıklamıştır. Cumhurbaşkanı, her projenin üretim eklemenin yanında arz güvenilirliğini artırması ve enerji kayıplarını azaltması gerektiğini belirtmiştir.

Planlama belgeleri ve ihale çerçevesi

İki planlama tarihi belirlenmiştir. Ülke genelindeki şebeke bağlantı imkânları haritası 1 Mart 2027'ye, 2050'ye uzanan ilk Ulusal Enerji Master Planı ise 1 Temmuz 2027'ye kadar tamamlanacaktır. Cumhurbaşkanlığına göre master plan, bölgesel talep tahminlerini santral yerleri ile şebeke ve depolama gelişimine bağlayacak; böylece yatırımcılar yeni tesislerin nereye bağlanabileceğini önceden görebilecektir. 22 Eylül 2026'da belirlenen yaklaşım, önce sistem ihtiyacının değerlendirilmesi, ardından hazırlanmış sahalar için yatırımcıların rekabetle seçilmesidir. Arazi, şebeke bağlantısı, elektrik alımı ve isteklilerin yapacağı ödemelere ilişkin bilgiler her ihaleden önce yayımlanacaktır.

Toplam 2.200 MW gücündeki altı güneş ve rüzgâr projesi yakın zamanda açık ve rekabetçi ihaleye çıkarılacaktır. Yenilenebilir üreticiler enerji sertifikası ve karbon kredisi satarak ek gelir elde edebilecektir. Enerji depolama projelerine on yıllık arazi ve mülk vergisi muafiyeti tanınmaktadır; Vergi Kanunu, muafiyetin trafo merkezlerini ve destekleyici altyapıyı da kapsayacak şekilde değiştirilecektir. Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva'nın başkanlık edeceği Enerji Sektörü Yatırımcılar Konseyi, arazi tahsisi ve şebeke bağlantısından devreye almaya kadar yatırımcı sorunlarını ele alacaktır. Yatırımcılar teknik onaylar konusunda kalıcı bir diyalog mekanizması da talep etmiştir. Büyük veri merkezi projelerinin ana ve yedek güç kaynağı, depolama ve soğutma içermesi gerekecek; şebeke ve yenilenebilir enerjiye erişimi olan sahalar önceden belirlenecektir.

Nükleer enerji

Cumhurbaşkanı, ikinci nükleer santral için yeni ortak ve yatırımcılarla görüşmelerin 17 Ekim'de yapılacağını ve üçüncü bir santralin de planlandığını açıklamıştır. İki santral için de saha, kapasite, maliyet ve ortak açıklanmamıştır; bu metnin yazıldığı 17 Ekim itibarıyla görüşmelerin sonucuna ilişkin bir açıklama yayımlanmamıştır. İlk santral, Cizzah bölgesinin Forış ilçesinde Rosatom ile inşa edilmektedir. Mart 2026'da imzalanan ek anlaşmaya göre tesis, her biri 1.000 MW olan iki VVER-1000 ünitesini ve her biri 55 MW olan iki RITM-200N ünitesini birleştirmektedir; toplam güç 2.110 MW, tam kapasitede beklenen yıllık üretim yaklaşık 17,2 milyar kWh'dir. İlk ünitenin inşaatı 4 Haziran 2026'da başlatılmıştır. Cumhurbaşkanına 2 Eylül'de sunulan tahmini maliyet 9,5 milyar dolardır; ilk küçük reaktörün teknik devreye alınması 2029'a, ilk büyük ünitenin 2033'e, projenin tamamlanması 2034–2035'e planlanmaktadır. Forış ilçesinde santral için ekipman ve malzeme üretecek, vergi ve gümrük teşvikli özel bir sanayi bölgesi kurulacaktır.

Yerli katkı ve ekipman üretimi

Enerji yatırım projelerinde yerli olarak sağlanan mal ve hizmetlerin değeri 2025'te 740 milyon dolar olmuştur; Cumhurbaşkanı bu değerin üç ila dört katına çıkabileceğini belirtmiştir. Özbekistan'ın bugün büyük ölçüde ithal ettiği yüksek gerilim ekipmanı, enerji depolama kontrol modülleri ve rüzgâr türbini bileşenleri için toplam değeri 850 milyon dolar olan on iki yerlileştirme projesi hazırlanmıştır. China Energy'nin inşa ettiği, toplam proje değeri 200 milyon dolara yaklaşan sekiz enerji depolama istasyonunda yerli mal ve malzemeler inşaat maliyetinin yaklaşık yüzde 40'ını oluşturmuştur. Sanayi İşbirliği Ajansı ve sektör birlikleri, yatırımcıların kalite ve hacim gereksinimleri konusunda üreticilerle çalışacaktır.

Petrol, gaz ve ihracat güzergâhları

Üstyurt Platosu'ndaki altı yatırım bloğunda SOCAR ve BP ile arama sürmektedir; 128 blok daha yabancı yatırımcılara sunulmak üzere hazırlanmıştır. Bu bloklar için ön tahminler 5,8 trilyon metreküp gaz ve 560 milyon ton sıvı hidrokarbondur; üretilebilir rezerv, teklif tarihi ve koşullar açıklanmamıştır. Program ayrıca Buhara bölgesinde metanolden olefin üretimi projesini ve Buhara ile Fergana rafinerilerinin modernizasyonunu kapsamaktadır. Euronews'in aktardığı Uluslararası Finans Kurumu temsilcisine göre Sırderya bölgesinde uluslararası ortaklarla inşa edilen 1,6 GW gücündeki doğal gaz santralinin 2026'da işletmeye girmesi beklenmektedir. İhracat konusunda Cumhurbaşkanlığı, Azerbaycan ve Kazakistan ile birlikte yenilenebilir elektriğin Hazar Denizi üzerinden Avrupa'ya ulaştırılması planlarının uygulama aşamasına geçtiğini, Afganistan ve Güney Asya pazarlarının da ihracat hedefleri olarak belirlendiğini açıklamıştır. Euronews, Asya Kalkınma Bankası ile Asya Altyapı Yatırım Bankası'nın desteklediği Hazar Yeşil Enerji Koridoru'nun fizibilite aşamasında olduğunu yazmaktadır.

Toplantıda dile getirilen konular

Cumhurbaşkanı, sektörün tekil santraller yerine entegre bir enerji sistemine ihtiyaç duyduğunu belirtmiş ve ciddi sorunlar, eksiklikler, bürokrasi ve yolsuzluk olarak nitelediği konuları kabul etmiştir. Euronews'e göre ACWA Power Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Ebunayyan, Cumhurbaşkanına finans sektöründe ve sermaye piyasasında reform gerektiğini söylemiş; Masdar temsilcisi ise şirketin politika ve düzenlemede öngörülebilirlik, kesinlik ve istikrar beklediğini ifade etmiştir. Euronews'e göre Masdar 2019'dan bu yana Özbekistan'a 2 milyar dolardan fazla yatırım yapmış, 2 GW'ın üzerinde yenilenebilir kapasite geliştirmiş ve 2 GW daha taahhüt etmiştir. Uluslararası Finans Kurumu temsilcisi ekonomiyi hâlâ yüksek enerji yoğunluklu olarak tanımlamıştır.

Kaynaklar: Özbekistan Cumhurbaşkanlığı, president.uz, 16 Ekim 2026. Cumhurbaşkanlığı basın sözcüsünün kanalı, Trend Haber Ajansı aktarımıyla, 16 Ekim 2026 (altı anlaşma, 2030 hedefleri, master plan, ihracat, yerli katkı). UzDaily, 'Uzbekistan to Attract US$4.7 Billion for Six Energy Projects', 16 Ekim 2026. Yuz.uz, 'President discusses accelerating energy-sector reforms with investors', 16 Ekim 2026. Spot.uz, 16 Ekim 2026. Vzglyad.uz, 'Mirziyoyev sets deadlines for energy master plan through 2050', 16 Ekim 2026. Euronews, 'Uzbekistan signs $4.7bn energy deals and outlines plans for two more nuclear power plants', 16 Ekim 2026 (şirket listesi, Sırderya santrali, yatırımcı açıklamaları). Gazeta.uz, 'Plans to build second and third nuclear power plants in Uzbekistan announced', 16 Ekim 2026 (ilk santralin yapısı, maliyeti ve takvimi). Özbekistan Enerji Bakanlığı, Ocak–Ağustos 2026 elektrik verileri, Trend Haber Ajansı aktarımıyla, 4 Ekim 2026; doğal gaz üretimi, Trend Haber Ajansı, 4 Ekim 2026. İlgili yayınlar: UzEnergyNews Top Story, 'Özbekistan'da Temiz Enerji %30'a Yaklaştı', 20 Haziran 2026; Weekly Insight #18, 'Yapım Programının Yakıtı', 11 Eylül 2026. Telif korumalı içerik yeniden üretilmemiştir. Analiz: UzEnergyNews.
Paylaş: ✈️ Telegram in LinkedIn