·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR
★ GÜNÜN HABERİ☢ Nükleer🇺🇸 ABD

ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu, Tennessee Valley Authority'nin Clinch River Sahasındaki BWRX-300 İçin İnşaat İzni Verdi; Kurum, Tesisi ABD'nin İlk Ticari Küçük Modüler Reaktörü Olarak Tanımladı

28 Eylül 2026 Tarihli CPAR-2 Numaralı İzin, 14 Aylık İncelemenin Ardından 29 Eylül'de Duyuruldu; İzinde İnşaatın Tamamlanması İçin En Erken Tarih 1 Ekim 2031, En Geç Tarih 30 Eylül 2032'dir ve İşletme Ayrı Lisansa Bağlıdır

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·English version →

ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), Tennessee Valley Authority'ye (TVA) Tennessee'deki Roane County'de, Oak Ridge'de kurulacak Clinch River Nükleer Ünitesi 1 için CPAR-2 numaralı inşaat iznini vermiştir. Ünite, 300 MW gücünde GE Vernova Hitachi BWRX-300 kaynar su reaktörüdür. İznin tarihi 28 Eylül 2026'dır. NRC, izni 29 Eylül'de duyurmuş ve tesisi ABD'nin ilk ticari küçük modüler reaktörü olarak tanımlamıştır. NRC başvuruyu 9 Temmuz 2025'te incelemeye kabul etmiş ve incelemenin 14 ay sürdüğünü bildirmiştir; kurumun inşaat izni kararları için açıkladığı hedef 18 aydır. İzinde inşaatın tamamlanması için en erken tarih 1 Ekim 2031, en geç tarih 30 Eylül 2032'dir; yakıt yüklemesi ayrı bir işletme lisansına bağlıdır. NRC, kararı ilkinin adını vermeden 2026'daki ikinci büyük reaktör onayı olarak tanımlamaktadır; Amerikan Nükleer Derneği, 9 Mart 2026'da Wyoming'deki Kemmerer Santrali Ünite 1 için verilen CPAR-1 numaralı inşaat iznini önceki izin olarak kaydetmektedir. 30 Eylül 2026 itibarıyla TVA inşaatın başlangıç tarihini açıklamamıştır.

ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), ABD'nin federal mülkiyetteki elektrik şirketi Tennessee Valley Authority'ye (TVA), Tennessee'deki Roane County'de bulunan Clinch River Nükleer Ünitesi 1 için CPAR-2 numaralı inşaat iznini vermiştir. 50-615 dosya numaralı iznin düzenlenme tarihi 28 Eylül 2026'dır. NRC, kararı 29 Eylül 2026'da 26-079 numaralı basın bülteniyle duyurmuş ve bültende tesisi ABD'nin ilk ticari küçük modüler reaktörü olarak tanımlamıştır. TVA, Oak Ridge'deki Clinch River sahasında GE Vernova Hitachi tasarımı, 300 MW gücünde bir BWRX-300 kaynar su reaktörü kurmayı planlamaktadır. Başvuru, NRC'nin 2019'da bu saha için verdiği ESP-006 numaralı erken saha iznine dayanmaktadır. İnşaat izni işletmeyi kapsamamaktadır. NRC bültenine göre TVA, yakıt yüklemeden ve işletmeye başlamadan önce NRC'den ayrı bir işletme lisansı alacaktır.

İznin koşulları

İzinde inşaatın tamamlanması için en erken tarih 1 Ekim 2031, en geç tarih 30 Eylül 2032 olarak belirlenmiştir; izin en geç tamamlanma tarihinde sona ermektedir. İznin 3. paragrafı, izni Federal Düzenlemeler Kodu 10. Başlık 50.55 numaralı bölümündeki inşaat izni koşullarına tabi kılmakta ve 3.A ile 3.G arasında yedi koşul daha saymaktadır. 3.A, 3.B ve 3.C koşulları tamamlanma tarihlerini, Roane County'deki sahayı ve izin verilen inşaatın kapsamını belirlemektedir. 3.D koşuluna göre TVA, güvenlikle ilgili yapıların kazılarında ayrıntılı jeolojik haritalama yapacak, bu kazılarda bulunan jeolojik unsurları inceleyip değerlendirecek ve haritalama bilgileri incelemeye hazır olduğunda NRC'yi bilgilendirecektir. 3.E koşuluna göre bu izne dayanarak birleşik lisans veya işletme lisansı başvurusu yapan ve saha dışı acil durum planlama bölgesi gerektiğini belirleyen başvuru sahibi, tahliye süresi tahminini güncelleyecektir; izindeki dipnota göre bu koşul ilk olarak erken saha izninde belirlenmiştir. 3.F koşuluna göre reaktör izolasyon vanalarının gövdeleri, inşaat sırasında ve ilk devreye almadan önce, Amerikan Makine Mühendisleri Derneği standardının III. bölümü NB-2540 paragrafındaki usul ve kabul ölçütleriyle bir defaya mahsus ek hacimsel muayeneden geçirilecektir. 3.G koşulu, radyolojik olmayan bir Çevre Koruma Planını izne dâhil etmektedir. Plan, TVA'yı ABD Balık ve Yaban Hayatı Servisinin düzenlediği Biyolojik Görüşteki tesadüfi etkilenme beyanına uymakla yükümlü kılmaktadır. Biyolojik Görüşe göre inşaat ve işletme, aralarında Indiana yarasası, kuzey uzun kulaklı yarasa, gri yarasa ve üç renkli yarasanın bulunduğu bazı türlerin varlığını tehlikeye atma olasılığı taşımamaktadır.

İznin 4. paragrafına göre NRC, dört şart yerine gelmeden tesisin işletilmesine izin veren bir lisans düzenlemeyecektir. Bu şartlar şunlardır: TVA'nın nihai güvenlik analiz raporunun tamamını sunması; Komisyonun, nihai tasarımın işletme sırasında kamu sağlığı ve güvenliğini tehlikeye atmayacağına dair makul güvence sağladığını tespit etmesi; Komisyonun, işletmenin Federal Düzenlemeler Kodu 10. Başlık 51. Kısımdaki çevre koruma düzenlemelerine uygun olacağını tespit etmesi; TVA'nın mali koruma belgesini sunması ve Atom Enerjisi Yasası'nın 170. bölümü uyarınca tazmin anlaşması imzalaması. İzin, bulguları arasında TVA'nın araştırma ve geliştirme gerektiren bir güvenlik unsuru veya bileşeni belirlemediğini de kaydetmektedir.

İnceleme takvimi: planlanan ve gerçekleşen tarihler

TVA başvuruyu iki bölüm hâlinde sunmuştur: Nisan 2025'te çevre raporu, 20 Mayıs 2025'te ön güvenlik analiz raporu. NRC personeli başvuruyu 9 Temmuz 2025 tarihli yazıyla ayrıntılı incelemeye kabul etmiş, kabule ilişkin duyuru 15 Temmuz 2025'te Federal Register'da yayımlanmıştır. NRC personeli 25 Temmuz 2025 tarihli takvim yazısında güvenlik ve çevre incelemeleri için yaklaşık 25.000 personel saati ve 1,4 milyon dolar yüklenici desteği tahmin etmiştir; duruşma faaliyetleri bu tahmine dâhil edilmemiştir. Yazıda takvimin duruşma sürecini kapsamadığı belirtilmekte, izin kararı için tarih verilmemektedir.

NRC'nin proje sayfası, 25 Temmuz 2025 tarihli yazıdaki hedef aylar karşısında şu tamamlanma tarihlerini kaydetmektedir. Şubat 2026 hedefli taslak güvenlik değerlendirmesi 16 Ocak 2026'da tamamlanmıştır. Aralık 2025 hedefli taslak ek çevresel etki beyanı 7 Kasım 2025'te, Nisan 2026 hedefli nihai beyan 6 Nisan 2026'da yayımlanmıştır. Ekim 2026 hedefli ileri güvenlik değerlendirme raporu 29 Mayıs 2026'da tamamlanmıştır. NRC personeli 18 Haziran 2026 tarihli yazısında (ADAMS kayıt no. ML26160A308) nihai güvenlik değerlendirmesinin hedef tarihini Kasım 2026'dan 30 Haziran 2026'ya almış, incelemenin tamamlanması ve iznin düzenlenmesi için yaklaşık 16.500 personel saati ve 1,4 milyon dolar yüklenici desteği tahmini vermiştir; 25 Temmuz 2025 tarihli yazı ise duruşma hariç güvenlik ve çevre incelemeleri için 25.000 personel saati ve 1,4 milyon dolar tahmin etmişti. Nihai güvenlik değerlendirme raporu 25 Haziran 2026'da tamamlanmıştır.

Zorunlu duruşma 13 Ağustos 2026'da Oak Ridge'de yapılmıştır. NRC, 5 Ağustos 2026 tarihli 26-075 numaralı basın bülteninde bu duruşmanın, yenilenmiş zorunlu duruşma çerçevesinin bir ileri reaktör lisanslama incelemesinde ilk kez kullanılması olduğunu bildirmiştir. Proje sayfasında duruşma sonrası görüşler için 28 Ağustos 2026, izin kararı için 28 Eylül 2026 tarihleri yer almaktadır. 29 Eylül tarihli bültene göre NRC incelemeye Temmuz 2025'te resmen başlamış ve lisanslama kararını 14 ayda tamamlamıştır; 9 Temmuz 2025 tarihli kabul yazısından 28 Eylül 2026 tarihli izne kadar geçen süre 14 ay 19 gündür. NRC Başkanı bültende kararın takvimden dört ay önce alındığını belirtmiştir ("Four months ahead of schedule is what the new NRC looks like").

Federal inceleme süreleri ve 2026'nın ilk inşaat izni

23 Mayıs 2025 tarihli 14300 sayılı Başkanlık Kararnamesi, NRC'nin her türden yeni reaktörün inşası ve işletilmesine ilişkin başvurularda nihai karar için 18 aydan uzun olmayan bir süre belirlemesini öngörmektedir; süre, düzenleyici süreçteki ilk zorunlu adımla başlamaktadır. NRC, 5 Ağustos 2026 tarihli bülteninde modernizasyon girişimi kapsamında inşaat izni kararlarını 18 ay içinde vermeyi hedeflediğini bildirmiştir.

29 Eylül tarihli bülten, Clinch River kararını kurumun 2026'daki ikinci büyük reaktör onayı olarak tanımlamakta ("the agency's second major reactor approval this year"), ilk onayın adını vermemektedir. CPAR-1 numaralı inşaat izni 9 Mart 2026'da TerraPower'ın bağlı şirketi US SFR Owner'a, Wyoming'deki Lincoln County'de bulunan Kemmerer Santrali Ünite 1 için verilmiştir; izin, Komisyonun 4 Mart 2026 tarihli CLI-26-5 sayılı kararına dayanmaktadır. TerraPower bu başvuruyu Mart 2024'te yapmış, NRC personeli başvuruyu Mayıs 2024'te kabul ederek resmî incelemeye başlamıştır. NRC, 4 Mart 2026 tarihli bülteninde Kemmerer'i yaklaşık on yıldır inşaatını onayladığı ilk ticari reaktör ve 40 yılı aşkın sürede hafif su reaktörü dışındaki ilk onay olarak tanımlamıştır. Kemmerer santrali, 345 MWe gücünde sodyum soğutmalı bir reaktör ile çıkış gücünü geçici olarak 500 MWe'ye çıkarabilen bir enerji depolama sisteminden oluşmaktadır.

Finansman ve maliyet açıklamaları

ABD Enerji Bakanlığı, 2 Aralık 2025'te Nesil III+ Küçük Modüler Reaktör Programı kapsamında TVA'yı ve Holtec'i 400'er milyon dolarlık destek için seçmiştir. Destek TVA'da Clinch River sahasındaki BWRX-300'ü, Holtec'te Michigan'daki Palisades santralinde kurulacak iki SMR-300 reaktörünü kapsamaktadır. Bakanlık, seçimlerin 2030'ların başında yeni nükleer üretimin devreye alınmasına katkı sağlayacağını açıklamıştır. World Nuclear News'in 23 Ağustos 2024 tarihli haberine göre TVA Yönetim Kurulu, Clinch River sahasında olası küçük modüler reaktörlerin geliştirilmesi için 150 milyon dolarlık ek ön finansman onaylamıştır; bu tutarla TVA'nın Şubat 2022'de başlattığı Yeni Nükleer Programından bu yana yaptığı yatırım 350 milyon dolara ulaşmıştır.

World Nuclear News'in 30 Eylül 2026 tarihli haberine göre TVA inşaatın başlangıç tarihini açıklamamıştır ve sanayi ortaklarıyla maliyet paylaşımı müzakerelerini sürdürmektedir. Bu metinde atıf yapılan NRC ve Enerji Bakanlığı belgelerinde ve World Nuclear News'in 23 Ağustos 2024 ile 30 Eylül 2026 tarihli haberlerinde Clinch River Ünite 1 için toplam maliyet tahmini yer almamaktadır.

Diğer BWRX-300 projelerinin durumu

World Nuclear News'in 4 Nisan 2025 tarihli haberine göre Kanada Nükleer Güvenlik Komisyonu (CNSC), Ontario Power Generation'a (OPG) Darlington Yeni Nükleer Projesi sahasında bir adet BWRX-300 reaktörü inşa etmek için lisans vermiştir; lisans 31 Mart 2035'e kadar geçerlidir. CNSC, reaktör binası temelinin yerleştirilmesini kapsayan ilk düzenleyici bekleme noktasını 30 Mart 2026'da kaldırmıştır. OPG, ünitenin işletilmesine yönelik lisans başvurusunu Mart 2026'da yapmıştır. World Nuclear News'in 23 Mayıs 2025'te aktardığı OPG verilerine göre Ontario'nun 8 Mayıs 2025 tarihli nihai yatırım kararıyla onaylanan bütçe, dört ünite için beklenmedik giderler, faiz ve fiyat artışı payı dâhil 20,9 milyar Kanada dolarıdır; bunun 6,1 milyar Kanada doları ilk üniteye, 1,6 milyar Kanada doları ortak altyapıya aittir. Aynı habere göre ilk ünitenin hizmete giriş yılı 2030'dur.

ABD'de GE Vernova, 16 Eylül 2026'da Blue Energy'nin Teksas'taki Port of Victoria sahasında planlanan BWRX-300 projesi için NRC'ye inşaat izni başvurusunun ilk bölümünü sunduğunu duyurmuştur. Blue Energy, kalan bölümü NRC'nin zorunlu tuttuğu bir takvim yılı süren sahaya özgü veri toplamanın ardından 2027'de sunmayı öngörmektedir. World Nuclear News'e göre şirket, 1 GW doğal gaz kapasitesinin yanında toplam 1,5 GW gücünde en çok beş BWRX-300 ünitesi planlamaktadır; şirketin hedefi 2028'den itibaren doğal gazla elektrik sağlamak ve 2031'e kadar nükleer üretime geçmektir.

Polonya'da Orlen Synthos Green Energy, 26 üniteli geliştirme planı içinde Włocławek, Oświęcim yakınındaki Stawy Monowskie ve Stalowa Wola olmak üzere üç sahada 14 BWRX-300 ünitesi için Enerji Bakanına fark sözleşmesi başvurusu yapmıştır; ilk ünite için hedef 2032'de Włocławek'tir (World Nuclear News, 30 Haziran 2026). Birleşik Krallık'ta Nükleer Düzenleme Ofisi, Çevre Ajansı ve Galler Doğal Kaynaklar Kurumu, BWRX-300 için jenerik tasarım değerlendirmesinin 2. adımını Aralık 2025'te tamamlamıştır. Amerikan Nükleer Derneğinin 16 Aralık 2025 tarihli haberine göre düzenleyiciler tasarımda güvenlik, emniyet, nükleer koruma önlemleri veya çevre koruma bakımından temel nitelikte bir eksiklik tespit etmemiştir. Aynı habere göre o tarihte BWRX-300'ün Birleşik Krallık'ta konuşlandırılmasına yönelik bir plan bulunmamaktaydı ve saha belirlenmemişti. World Nuclear News'in 2 Temmuz 2026 tarihli haberine göre SGE liderliğindeki bir ekip, Birleşik Krallık İleri Nükleer Çerçevesi kapsamında üç sahada 14 BWRX-300 ünitesi için başvuru yapmıştır.

Özbekistan'da küçük modüler reaktör lisanslaması

Özbekistan'da Bakanlar Kuruluna bağlı Sanayi, Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Komitesi, Cizzah bölgesinde inşa edilen nükleer santralin ilk RITM-200N küçük modüler reaktör ünitesi için inşaat lisansını vermiş, ilk beton Haziran 2026'da dökülmüştür (NEI Magazine, 8 Haziran 2026). Santral iki VVER-1000 ünitesinden ve 55'er MWe gücünde iki RITM-200N ünitesinden oluşmaktadır; tam kapasitede yıllık üretimi yaklaşık 17,2 TWh'tir. Enerdata'nın 8 Haziran 2026 tarihli haberine göre Özbekistan, RITM-200N ünitesinden ilk elektriği 2029'un sonunda almayı beklemektedir; iki VVER-1000 ünitesinin 2033 ve 2035'te devreye girmesi öngörülmektedir. Bu yayının 11 Eylül 2026 tarihli Weekly Insight sayısı aynı tarihleri, ilk küçük modüler ünite için 2029'u ve ilk büyük ünite için 2033'ü kaydetmektedir.

Kaynaklar: ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC): 26-079 numaralı basın bülteni, 29 Eylül 2026; CPAR-2 numaralı inşaat izni ve Ek A Çevre Koruma Planı, 28 Eylül 2026 (ADAMS kayıt no. ML26243A056); TVA'ya gönderilen inceleme takvimi ve kaynak tahmini yazısı, 25 Temmuz 2025 (ML25205A005); TVA'ya gönderilen inceleme durumu yazısı, 18 Haziran 2026 (ML26160A308); Clinch River inşaat izni proje sayfası, temel tarihler (30 Eylül 2026'da erişildi); 26-075 numaralı basın bülteni, 5 Ağustos 2026; 26-028 numaralı basın bülteni, 4 Mart 2026; CPAR-1 numaralı inşaat izninin düzenlendiğine ilişkin Federal Register duyurusu, FR Doc. 2026-05067, 16 Mart 2026. 14300 sayılı Başkanlık Kararnamesi, 23 Mayıs 2025, 5(a) bölümü. 2026'daki inşaat izinlerinin sırası: Amerikan Nükleer Derneği, 29 Eylül 2026. ABD Enerji Bakanlığı, 2 Aralık 2025. TVA yönetim kurulu finansmanı: World Nuclear News, 23 Ağustos 2024. TVA inşaat başlangıcı ve maliyet paylaşımı: World Nuclear News, 30 Eylül 2026. Darlington lisansı: World Nuclear News, 4 Nisan 2025; bekleme noktası ve işletme lisansı başvurusu: Kanada Nükleer Güvenlik Komisyonu, Darlington Yeni Nükleer Projesi sayfası; bütçe ve hizmete giriş yılı: World Nuclear News, 23 Mayıs 2025. Blue Energy: GE Vernova, 16 Eylül 2026; World Nuclear News, 16 Eylül 2026. Orlen Synthos Green Energy: World Nuclear News, 30 Haziran 2026. Birleşik Krallık'taki SGE başvurusu: World Nuclear News, 2 Temmuz 2026. Birleşik Krallık jenerik tasarım değerlendirmesi: Amerikan Nükleer Derneği, 16 Aralık 2025. Özbekistan: NEI Magazine, 8 Haziran 2026; Enerdata, 8 Haziran 2026; UzEnergyNews, 'Yapım Programının Yakıtı', 11 Eylül 2026. İlgili yayın: UzEnergyNews Weekly Insight #5, 'Küçük Modüler Reaktörler: Sunumdan İlk Betona', 6 Haziran 2026. Telif korumalı içerik yeniden üretilmemiştir. Analiz: UzEnergyNews.