·--:--:-- ·İstanbul UTC+3 · Canlı
EN TR

Türkiye'nin Yapay Zekâ Eylem Planı Yürürlükte: 2030'a Kadar 1 GW Veri Merkezi Gücü, Yılda 10 TWh Düşük Karbonlu Sözleşme

Türkiye'nin Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 Yürürlüğe Girdi: Mimarinin İlk Katmanı Enerji — 2030'a Kadar 1 GW Kapasite, Yılda 10 TWh Düşük Karbonlu Alım Anlaşması ve Yüzde 60 Düşük Karbon Şartı

UzEnergyNews · Günün Haberi · ·English version →

17 Ağustos'ta imzalanan ve 18 Ağustos 2026 Resmî Gazetesi'nde yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye'nin Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030'u yürürlüğe koydu ve 2021-2025 ulusal stratejisinin yerine geçirdi; planın kendisi 13 Haziran'da İstanbul'daki Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'nde açıklanmış, tam metni Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanmıştı. Plan, dörder eylemlik dört eksen hâlinde ve enerjinin ilk katman olduğu beş katmanlı bir mimari üzerine kurulu. Hesaplama eylemi 2030 için üç enerji hedefi koyuyor: en az 1 gigavat yapay zekâ ve veri merkezi kurulu gücü; yılda en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmi; ve sözleşmeye bağlanan elektriğin en az yüzde 60'ının — yenilenebilir veya nükleer — düşük karbonlu olması, doğrulanabilir kaynak sertifikalarıyla izlenmesi şartı. İletim işletmecisi TEİAŞ ile enerji düzenleyicisi EPDK, eylemin iş birliği listesinde; şebeke ve enerji optimizasyonu öncelikli pilot alanlardan biri ve enerji, düzenleyici deney alanı kurulacak beş sektör arasında. Hedefleri yüke çevirecek parametreler — megavat, düşük karbon payı ve tedarik takvimi — ilk altı ayda çıkarılacak Ulusal Yapay Zekâ Hesaplama Stratejisi'ne bırakılmış durumda.

17 Ağustos'ta imzalanan ve 18 Ağustos 2026 tarihli, 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan genelge, Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030'u yürürlüğe koyuyor ve 2021-2025 Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi'ni kuran 2021/18 sayılı Genelge'yi yürürlükten kaldırıyor. Plan 13 Haziran 2026'da İstanbul'daki Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'nde kamuya sunulmuştu; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ birimince hazırlanan tam metin bakanlığın sitesinde yayımlanıyor. Mimari açık: dört eksende — Fark Et, İstifade Et, Üret, Yönet — on altı eylem; beş teknik katman üzerine oturuyor: önce enerji, sonra hesaplama donanımı, altyapı, modeller ve veri, uygulamalar; yetenek, finansman ile düzenleme ve güven kesişen bileşenler.

Eylem 5'in Enerji Hedefleri

Planın enerji sayılarını, kendi başlığındaki ifadeyle rekabetçi ve düşük karbonlu bir ulusal hesaplama omurgası kurulmasını hedefleyen Eylem 5 taşıyor. 2030'a kadar: en az 1 gigavat yapay zekâ ve veri merkezi kurulu gücü — yanında en az 1 eksabayt depolama ve saniyede 100 terabitlik ulusal omurga; yılda en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik alım anlaşması hacmi; ve sözleşmeye bağlanan elektriğin en az yüzde 60'ının düşük karbonlu — yenilenebilir artı nükleer — olması, doğrulanabilir kaynak sertifikalarıyla izlenmesi şartı (plan s. 25-26). Eylemin iş birliği listesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, iletim sistemi işletmecisi TEİAŞ ve enerji düzenleyicisi EPDK yer alıyor. Plan, özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık bir yatırım seferberliği hedefi iliştiriyor; teşvikler HIT-30 programının veri merkezi ve yapay zekâ çağrıları üzerinden yürüyor. Enerji hedeflerine bağlanmış ayrı bir bütçe kalemi ise yok.

Enerjinin Planda Tekrar Ettiği Yerler

Enerji belgenin geri kalanında da tekrar ediyor. Şebeke ve enerji optimizasyonu, sektörel pilot programların dört öncelikli alanından biri; test sahaları arasında enerji şebekeleri sayılıyor (Eylem 8). Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri — enerji, arazi ve telekom altyapısı önceden hazırlanmış özel statülü alanlar — içlerinde düşük karbonlu elektrikle beslenen üretim kampüsleri olarak tarif edilen çok kiracılı Yapay Zekâ Fabrikaları'nı barındıracak (Eylem 9). Uluslararası bulut sağlayıcılarına yönelik yatırım paketi, enerji bağlantısı ve düşük karbonlu elektrik alım anlaşması içeriyor; elektrik maliyetleri yatırımcıya karşılaştırılabilir biçimde sunulacak (Eylem 13). Türk Devletleri Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı ve D-8 ortaklarıyla pilot programlar tarım ve enerji uygulamalarıyla başlıyor; ortak veri merkezi yatırımı ve paylaşımlı hesaplama kapasitesi hem uluslararası eylemde hem hesaplama eyleminin kendisinde geçiyor (Eylem 15 ve 5). Enerji; finans, sağlık, mobilite ve telekomünikasyonla birlikte düzenleyici deney alanı kurulacak beş sektörden biri (Eylem 16). Yatırım Ofisi; ÇED, imar, ruhsat, enerji ve telekom başvurularını kapsayan tek temas noktası işletecek.

1 GW ile 10 TWh'nin Aritmetiği

İki manşet rakamı, tanımlı ama tamamlanmamış bir ilişki içinde duruyor. Yılın 8.760 saatinin tamamında çalışan 1 gigavat 8,76 teravatsaat çeker; 10 teravatsaate ulaşmak, tam yüklü bir gigavatın üzerine yaklaşık yüzde 14 tesis ek yükü anlamına gelir — tam kullanımın altındaki her yük faktörü ise farkı öbür yönde açar. Farklı okunursa: 10 teravatsaat düşük karbonlu pay ise ve bu pay sözleşme hacminin yüzde 60'ıysa, toplam sözleşme hacmi 17 teravatsaate yaklaşır — 1 gigavatın hiçbir okuması buraya ulaşmaz. Plan bu okumalar arasında seçim yapmıyor: güç kullanım etkinliği ile su kullanım etkinliği, eylemin izleme çerçevesinde sayısal hedef verilmeden gösterge olarak tanımlı; soruyu çözecek parametreler — megavat cinsinden elektrik gücü, düşük karbon payı ve tedarik takvimi — planın ilk altı ayında çıkarılacak Ulusal Yapay Zekâ Hesaplama Stratejisi ile uzun vadeli yatırım planına bırakılmış. Şebeke erişiminde plan; şebeke bağlantı kapasitelerini, yenilenebilir ve nükleer eşleştirme senaryolarını ve atık ısı geri kazanım potansiyelini Ulusal Yapay Zekâ Kurulu'nun değerlendireceği başlıklar arasında sayıyor ve sonuçların Büyüme Bölgeleri'nin yer seçimiyle kapasite planlamasına gireceğini söylüyor; veri merkezi bağlantıları için bir tahsis mekanizması tanımlamıyor, yüzde 60 şartı için bir sertifika şeması adlandırmıyor — mevcut YEK-G garanti sistemine atıf yok — ve veri merkezi elektriği için bir tarife sınıfı belirlemiyor.

Hedeflerin İndiği Piyasa

Türkiye piyasasının ilk hiperölçek çapası zaten var: Turkcell ile Google Cloud, ülkenin ilk hiperölçek bölgesel veri merkezini Kasım 2025'te duyurdu; taraflar yatırımı on yılda 3 milyar dolar olarak veriyor. EY'nin Mayıs 2026 tarihli Europe Central çalışması, yerleşik merkez şehirler doygunlaşırken Avrupa veri merkezi yatırımından payı büyüyecek piyasalar arasında Türkiye'yi sayıyor. Bu yayının başka yargı bölgelerinde izlediği sorular artık bir Türkiye takvimi taşıyor: planın yayımından itibaren altı ay içinde Ulusal Yapay Zekâ Hesaplama Stratejisi; Ulusal Yapay Zekâ Kurulu'nun bağlantı kapasitesi değerlendirmesi; EPDK'nın veri merkezi yüküne yönelik olası bir düzenlemesi; ve ilk kamuya açık ilerleme raporu — yayımdan itibaren on iki ay içinde, Ulusal Yapay Zekâ İlerleme ve Şeffaflık Portali'nde; sonrasında yıllık ve bağımsız değerlendirme bileşenli.

Kaynaklar: 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi (Resmî Gazete, 18 Ağustos 2026, Sayı 33344); Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030 — tam metin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nca yayımlandı, enerji hükümleri Eylem 5, s. 25-26 (13 Haziran 2026'da Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'nde açıklandı); Anadolu Ajansı (13 Haziran ve 18 Ağustos 2026); Turkcell-Google Cloud veri merkezi için Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ve Hürriyet Daily News (Kasım 2025); EY Europe Central, AI and Energy: The Two-Way Dependency (Mayıs 2026). Önceki UzEnergyNews yayını: Yeni Yükün Bedelini Kim Ödeyecek (Weekly Insight #14, 5 Ağustos 2026). Telif korumalı içerik yeniden üretilmemiştir. Analiz: UzEnergyNews.